Kalarepa najczęściej trafia do surówek, zup lub jest chrupana na surowo. Tymczasem po zapieczeniu w kremowym sosie beszamelowym zamienia się w wyjątkowo delikatne i aromatyczne danie. Cienkie plasterki warzywa miękną podczas pieczenia, zachowując subtelny, lekko słodkawy smak. Gęsty beszamel otula każdą warstwę, a roztopiony ser tworzy na powierzchni apetyczną, złocistą skórkę. Taka zapiekanka świetnie sprawdzi się jako samodzielny, lekki obiad lub dodatek do pieczonego mięsa. Jej przygotowanie nie wymaga skomplikowanych składników ani specjalnych umiejętności. Wystarczy kilka młodych kalarep, mleko, masło, mąka i odrobina sera, aby przygotować danie, które może zaskoczyć nawet osoby niezbyt przepadające za tym warzywem.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: 25 minut
- Odpoczynek / wyrastanie: 10 minut po upieczeniu
- Pieczenie: 30–35 minut
- Łączny czas: około 65–70 minut
- Liczba porcji: 4
- Poziom trudności: Łatwy
- Wielkość naczynia: Forma żaroodporna około 20 × 25 cm
- Temperatura pieczenia: 190°C, grzanie góra-dół
Składniki
Na zapiekankę
- 800 g kalarepy (waga po obraniu)
- 100 g startego sera gouda
- 30 g startego parmezanu lub sera typu bursztyn
- 10 g masła do wysmarowania naczynia
- 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
Na sos beszamelowy
- 40 g masła
- 40 g mąki pszennej
- 500 ml mleka
- ½ łyżeczki soli
- ¼ łyżeczki świeżo mielonego czarnego pieprzu
- ¼ łyżeczki gałki muszkatołowej
Do podgotowania kalarepy
- 1,5 l wody
- ½ łyżeczki soli
Sposób przygotowania
1. Przygotuj kalarepę
Kalarepę dokładnie umyj, odetnij liście oraz twardą podstawę, a następnie obierz ze skórki.
Jeśli używasz większych, starszych egzemplarzy, usuń również twarde, włókniste fragmenty znajdujące się pod skórką. Dzięki temu zapiekanka będzie delikatniejsza.
Obraną kalarepę pokrój na cienkie plasterki o grubości około 2–3 mm. Najwygodniej zrobić to ostrym nożem lub mandoliną kuchenną z osłoną chroniącą palce.
Staraj się, aby wszystkie plasterki miały podobną grubość. Wówczas równomiernie zmiękną podczas gotowania i pieczenia.
2. Krótko podgotuj plasterki
W dużym garnku zagotuj 1,5 litra wody z dodatkiem połowy łyżeczki soli.
Do wrzątku włóż pokrojoną kalarepę i gotuj przez około 5–7 minut, w zależności od grubości plasterków.
Warzywo powinno lekko zmięknąć, ale nadal zachowywać swój kształt. Nie gotuj go do całkowitej miękkości, ponieważ będzie jeszcze pieczone w sosie.
Odcedź plasterki na durszlaku i pozostaw na kilka minut, aby odparował nadmiar wilgoci.
Ten etap jest szczególnie ważny. Surowa kalarepa może wymagać znacznie dłuższego pieczenia, a nadmiar wody z warzyw mógłby rozrzedzić beszamel.
3. Przygotuj kremowy sos beszamelowy
W średnim rondelku rozpuść 40 g masła na małym ogniu.
Dodaj mąkę pszenną i energicznie wymieszaj rózgą kuchenną. Podgrzewaj przez około minutę, nie dopuszczając do zrumienienia mąki.
Następnie stopniowo wlewaj mleko, cały czas mieszając, aby nie powstały grudki.
Gotuj sos na małym ogniu przez około 4–6 minut, aż wyraźnie zgęstnieje i uzyska gładką, aksamitną konsystencję.
Dodaj sól, czarny pieprz oraz gałkę muszkatołową.
Gotowy beszamel powinien swobodnie spływać z łyżki, pozostawiając na niej cienką, kremową warstwę. Nie powinien być tak gęsty jak budyń.
4. Przygotuj naczynie i ułóż pierwsze warstwy
Piekarnik rozgrzej do 190°C, wybierając funkcję grzania góra-dół.
Naczynie żaroodporne o wymiarach około 20 × 25 cm wysmaruj 10 g masła.
Na dnie rozprowadź kilka łyżek przygotowanego beszamelu.
Następnie ułóż pierwszą warstwę plasterków kalarepy, lekko nakładając je na siebie.
Polej warzywa niewielką ilością sosu i posyp częścią startego sera gouda.
Układaj kolejne warstwy w ten sam sposób, aż wykorzystasz całą kalarepę.
5. Wykończ zapiekankę serem
Na ostatniej warstwie kalarepy rozprowadź pozostały sos beszamelowy.
Upewnij się, że sos pokrywa większość powierzchni warzyw. Dzięki temu plasterki nie będą wysychać podczas pieczenia.
Posyp całość pozostałym serem gouda oraz startym parmezanem lub serem bursztyn.
Połączenie tych dwóch serów nada zapiekance przyjemny aromat i pomoże uzyskać złocistą, lekko chrupiącą powierzchnię.
6. Piecz do uzyskania złocistej skórki
Naczynie wstaw na środkowy poziom nagrzanego piekarnika.
Piecz przez około 30–35 minut w temperaturze 190°C.
Po upływie tego czasu powierzchnia powinna być złocista, a sos delikatnie bulgotać przy brzegach naczynia.
Sprawdź miękkość kalarepy, wbijając cienki nóż w środkową część zapiekanki. Powinien przechodzić przez warstwy bez wyraźnego oporu.
Jeśli wierzch rumieni się zbyt szybko, przykryj naczynie luźno folią aluminiową na ostatnie minuty pieczenia.
7. Odstaw przed podaniem
Po wyjęciu z piekarnika pozostaw zapiekankę na około 10 minut.
W tym czasie gorący beszamel nieco zgęstnieje, dzięki czemu łatwiej będzie nakładać porcje.
Przed podaniem posyp powierzchnię posiekaną natką pietruszki.
Zapiekanka najlepiej smakuje na ciepło, gdy kalarepa jest miękka, sos kremowy, a ser na wierzchu nadal delikatnie się ciągnie.
Wskazówki, dzięki którym przepis się uda
1. Wybieraj młodą kalarepę. Mniejsze, jędrne egzemplarze mają zwykle delikatniejszy miąższ i mniej włóknistą strukturę niż duże, przerośnięte warzywa.
2. Krój plasterki równomiernie. Grubość około 2–3 mm pozwala uzyskać delikatne warstwy, które dobrze łączą się z beszamelem.
3. Dokładnie odparuj kalarepę. Nadmiar wody po podgotowaniu może sprawić, że gotowa zapiekanka będzie zbyt rzadka.
4. Mleko dodawaj stopniowo. Dzięki temu łatwiej przygotujesz gładki beszamel bez grudek.
5. Nie przesadzaj z ilością sera. Zbyt gruba warstwa może zdominować łagodny smak kalarepy i sprawić, że danie będzie ciężkie.
6. Nie pomijaj odpoczynku po pieczeniu. Kilka minut wystarczy, aby sos lekko zgęstniał i zapiekanka lepiej trzymała kształt.
Warianty i zamienniki
Zapiekanka z kalarepy i ziemniaków
Połowę kalarepy można zastąpić cienko pokrojonymi ziemniakami. Ziemniaki należy wcześniej podgotować przez około 7–10 minut, aby były prawie miękkie. Tak przygotowana zapiekanka będzie bardziej sycąca i może stanowić samodzielny obiad.
Zapiekanka z dodatkiem pora
Do warstw kalarepy można dodać 100 g drobno pokrojonego pora, wcześniej podsmażonego na niewielkiej ilości masła. Por nada potrawie delikatnie cebulowy aromat i dodatkową słodycz.
Zapiekanka z szynką
Jeśli zależy Ci na bardziej sycącym daniu, dodaj między warstwy 120 g pokrojonej w kostkę szynki dobrej jakości. W tej wersji warto nieco ograniczyć sól w beszamelu, ponieważ szynka i ser są już słone.
Zapiekanka z serem mozzarella
Goudę można zastąpić taką samą ilością dobrze odsączonej mozzarelli o niskiej zawartości wilgoci. Wierzch będzie bardziej ciągnący, ale może zrumienić się nieco słabiej.
Zapiekanka z dodatkiem czosnku
Do rozpuszczonego masła przeznaczonego na beszamel można dodać jeden drobno posiekany ząbek czosnku. Podsmaż go przez około 20–30 sekund, zanim wsypiesz mąkę. Sos zyska wyraźniejszy, bardziej aromatyczny smak.
Przechowywanie
Gotową zapiekankę pozostaw do lekkiego przestudzenia, a następnie przełóż do szczelnego pojemnika lub przykryj naczynie.
Przechowuj w lodówce, w temperaturze poniżej 5°C, maksymalnie przez 3 dni. Nie pozostawiaj jej w temperaturze pokojowej dłużej niż 2 godziny.
Przed ponownym podaniem podgrzewaj porcje w piekarniku nagrzanym do 170°C przez około 15–20 minut, aż będą gorące również w środku.
Zapiekankę można zamrozić na około 1–2 miesiące, jednak po rozmrożeniu beszamel może się nieco rozwarstwić, a kalarepa stać bardziej miękka. Najlepiej rozmrażać ją powoli w lodówce, a następnie dokładnie podgrzać.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kalarepę trzeba podgotować przed pieczeniem?
Nie jest to bezwzględnie konieczne, ale zdecydowanie ułatwia przygotowanie zapiekanki. Krótkie podgotowanie sprawia, że plasterki stają się delikatniejsze i wymagają krótszego pieczenia. Surowa kalarepa może pozostać zbyt twarda, szczególnie jeśli została pokrojona na grubsze plastry.
Dlaczego sos beszamelowy wyszedł zbyt rzadki?
Najczęstszą przyczyną jest zbyt krótkie gotowanie lub niewłaściwa proporcja mąki do mleka. Sos powinien gotować się na małym ogniu przez kilka minut, aby skrobia zawarta w mące mogła odpowiednio zgęstnieć. Zapiekankę może również rozrzedzić woda pozostała na kalarepie.
Czy można przygotować zapiekankę dzień wcześniej?
Tak. Można wcześniej podgotować kalarepę, przygotować beszamel i ułożyć wszystkie warstwy w naczyniu. Po szybkim schłodzeniu przechowuj przykrytą zapiekankę w lodówce. Następnego dnia piecz ją bezpośrednio po wyjęciu z lodówki, jeśli naczynie jest do tego przystosowane, wydłużając czas pieczenia o około 10–15 minut i sprawdzając temperaturę w środku.
Z czym najlepiej podawać zapiekankę z kalarepy?
Kremowa zapiekanka świetnie komponuje się z pieczonym kurczakiem, kotletami drobiowymi, rybą lub lekką sałatką z pomidorów. Można ją również podać jako samodzielne danie z kromką świeżego pieczywa.
Zapiekanka z kalarepy i beszamelu pokazuje, że z prostego, często niedocenianego warzywa można przygotować wyjątkowo smaczne danie. Miękkie plasterki, aksamitny sos i rumiana serowa skórka tworzą połączenie, które sprawdzi się zarówno podczas rodzinnego obiadu, jak i na ciepłą kolację.
