Gratin dauphinois to klasyczna francuska zapiekanka ziemniaczana, która zachwyca prostotą i wyjątkowo kremową konsystencją. Cienko pokrojone ziemniaki pieką się powoli w aromatycznej śmietance z dodatkiem czosnku, dzięki czemu stają się miękkie, delikatne i pełne smaku.
To doskonały dodatek do wielu dań, ale równie dobrze może być podany jako samodzielna, sycąca kolacja. Najlepszy gratin dauphinois ma miękkie warstwy ziemniaków, kremowe wnętrze oraz lekko złocisty, apetyczny wierzch.
Składniki
- 1,2 kg ziemniaków
- 500 ml śmietanki 30%
- 150 ml mleka
- 2–3 ząbki czosnku
- 30 g masła
- 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej
- sól do smaku
- świeżo mielony czarny pieprz
- kilka gałązek świeżego tymianku, opcjonalnie
Przygotowanie ziemniaków
Ziemniaki obierz i dokładnie umyj.
Pokrój je w bardzo cienkie plasterki, najlepiej o grubości około 2–3 mm.
Najłatwiej zrobić to za pomocą mandoliny, ale możesz również użyć ostrego noża.
Nie płucz pokrojonych ziemniaków po krojeniu. Naturalna skrobia pomoże zagęścić śmietankowy sos podczas pieczenia.
Przygotowanie naczynia
Naczynie żaroodporne dokładnie wysmaruj masłem.
Przekrój jeden ząbek czosnku na pół i natrzyj nim dno oraz boki naczynia.
Dzięki temu zapiekanka nabierze delikatnego, czosnkowego aromatu.
Przygotowanie śmietankowej mieszanki
Do rondelka wlej śmietankę oraz mleko.
Dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek, gałkę muszkatołową, sól i świeżo mielony pieprz.
Podgrzewaj na małym ogniu przez kilka minut.
Nie doprowadzaj mieszanki do mocnego wrzenia.
Chodzi jedynie o to, aby smaki dobrze się połączyły.
Układanie ziemniaków
Na dnie przygotowanego naczynia ułóż pierwszą warstwę cienkich plasterków ziemniaków.
Układaj je lekko na zakładkę.
Delikatnie oprósz pieprzem.
Ułóż kolejną warstwę ziemniaków.
Powtarzaj, aż wykorzystasz wszystkie plasterki.
Ziemniaki powinny być ułożone dość ciasno, ale nie należy ich mocno ugniatać.
Dodawanie śmietanki
Powoli zalej ziemniaki przygotowaną mieszanką śmietanki i mleka.
Płyn powinien dostać się pomiędzy wszystkie warstwy.
Delikatnie potrząśnij naczyniem lub dociśnij ziemniaki łopatką, aby śmietanka równomiernie się rozprowadziła.
Na wierzchu możesz ułożyć kilka małych kawałków masła.
Pieczenie
Piekarnik nagrzej do temperatury 180°C.
Naczynie przykryj folią aluminiową.
Piecz przez około 45 minut.
Następnie zdejmij folię i piecz jeszcze przez około 30–40 minut.
Ziemniaki powinny być całkowicie miękkie, a wierzch złocisty i lekko przypieczony.
Jeżeli powierzchnia rumieni się zbyt szybko, ponownie przykryj ją luźno folią.
Przed wyjęciem sprawdź ziemniaki cienkim nożem. Powinien wchodzić w nie bez oporu.
Odpoczynek po pieczeniu
Po wyjęciu z piekarnika pozostaw gratin dauphinois na około 10–15 minut.
To bardzo ważny etap.
W tym czasie śmietankowy sos lekko zgęstnieje, a zapiekanka będzie łatwiejsza do krojenia i nakładania.
Jak uzyskać idealnie kremowe wnętrze?
Najważniejsze są cienko i równomiernie pokrojone ziemniaki.
Dzięki temu wszystkie plasterki upieką się w podobnym czasie.
Nie używaj zbyt małej ilości śmietanki. Ziemniaki potrzebują odpowiedniej ilości płynu, aby stały się delikatne i kremowe.
Nie płucz ziemniaków po pokrojeniu, ponieważ skrobia pomaga zagęścić sos.
Warto również użyć ziemniaków o średniej lub wysokiej zawartości skrobi.
Czy do gratin dauphinois dodaje się ser?
W klasycznej wersji gratin dauphinois ser nie jest obowiązkowym składnikiem.
Kremowa konsystencja pochodzi przede wszystkim ze śmietanki, mleka i skrobi z ziemniaków.
Jeżeli jednak lubisz bardziej intensywny smak i mocniej zapieczony wierzch, możesz dodać niewielką ilość startego gruyère, comté lub parmezanu.
Rozsyp ser na powierzchni na około 15–20 minut przed końcem pieczenia.
Z czym podawać?
Gratin dauphinois świetnie pasuje do pieczonego mięsa, kurczaka, wołowiny lub wieprzowiny.
Możesz podać go również z grillowaną rybą.
Jako lżejszy dodatek dobrze sprawdzi się zielona sałata z prostym winegretem.
Zapiekanka bardzo dobrze komponuje się także z pieczonymi warzywami.
Wskazówki
Nie kroj ziemniaków zbyt grubo, ponieważ będą potrzebowały znacznie więcej czasu na upieczenie.
Śmietankę możesz aromatyzować tymiankiem, rozmarynem lub liściem laurowym.
Jeżeli lubisz mocniejszy czosnkowy smak, dodaj dodatkowy ząbek czosnku do śmietanki.
Zapiekankę warto piec dość długo w umiarkowanej temperaturze. Dzięki temu ziemniaki będą miękkie bez przypalonego wierzchu.
Po wyjęciu z piekarnika zawsze daj jej kilka minut odpocząć.
Jak przechowywać?
Gotowy gratin dauphinois można przechowywać w lodówce przez około 2–3 dni.
Po ostygnięciu przykryj naczynie lub przełóż porcje do szczelnego pojemnika.
Najlepiej podgrzewać zapiekankę w piekarniku w temperaturze około 170–180°C.
Przykryj ją folią na pierwsze kilka minut, aby nie wyschła, a następnie odkryj, aby wierzch ponownie się lekko zarumienił.
Podsumowanie
Gratin dauphinois z czosnkiem i śmietanką to prosty, elegancki i niezwykle kremowy sposób na przygotowanie ziemniaków.
Cienkie warstwy ziemniaków, aromatyczny czosnek i aksamitna śmietanka tworzą wyjątkowo delikatną zapiekankę ze złocistym wierzchem.
To doskonały dodatek do rodzinnego obiadu, świątecznego stołu lub eleganckiej kolacji, który mimo prostych składników zawsze prezentuje się bardzo apetycznie.
