Miodownik z kremem grysikowym i orzechową posypką to klasyczne, niezwykle aromatyczne ciasto warstwowe, które z każdym kolejnym dniem staje się jeszcze bardziej miękkie i harmonijne w smaku. Cienkie blaty z dodatkiem miodu mają przyjemny karmelowy aromat, a delikatny krem przygotowany na bazie kaszy manny nadaje całości aksamitną, lekko mleczną strukturę.
Wierzch pokryty drobnymi okruszkami miodowego ciasta oraz prażonymi orzechami tworzy przyjemny kontrast dla miękkich warstw. Najważniejszy jest tutaj czas odpoczynku – świeżo złożony miodownik jest jeszcze dość zwarty, ale po całej nocy w lodówce krem nawilża blaty i zamienia je w wyjątkowo delikatne ciasto.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: około 50 minut
- Pieczenie blatów: około 30–35 minut
- Chłodzenie kremu: około 1 godziny
- Odpoczynek gotowego ciasta: minimum 8 godzin, najlepiej całą noc
- Porcje: 14–16
- Trudność: średnia
- Forma: około 24 × 34 cm
- Temperatura pieczenia: 180°C
- Najlepiej podawać: następnego dnia
- Przechowywanie: do 4 dni w lodówce
Składniki na miodowe blaty
- 500 g mąki pszennej
- 150 g cukru
- 120 g masła
- 3 duże łyżki płynnego miodu
- 2 jajka
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- 2 łyżki mleka
- szczypta soli
Składniki na krem grysikowy
- 750 ml mleka
- 100 g kaszy manny
- 180 g miękkiego masła
- 120 g cukru pudru
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego
- szczypta soli
Orzechowa posypka
- 120 g orzechów włoskich lub laskowych
- 2 łyżki miodu
- 20 g masła
- 1 łyżka brązowego cukru
- okruszki z miodowego ciasta
Przygotowanie ciasta miodowego
Masło przełóż do niewielkiego rondelka.
Dodaj miód oraz cukier.
Podgrzewaj na małym ogniu tylko do momentu rozpuszczenia składników.
Nie trzeba doprowadzać mieszanki do wrzenia.
Zdejmij rondelek z ognia i pozostaw na kilka minut do lekkiego przestudzenia.
Do dużej miski przesiej mąkę.
Dodaj sól oraz sodę oczyszczoną.
Wbij jajka.
Dodaj mleko oraz ciepłą, ale nie gorącą mieszankę miodową.
Zacznij zagniatać.
Po kilku minutach powinno powstać miękkie, jednolite i elastyczne ciasto.
Jeżeli bardzo mocno się klei, można dodać niewielką ilość mąki, ale nie warto przesadzać.
Zbyt duża ilość sprawi, że upieczone blaty będą twarde.
Dzielenie i wałkowanie blatów
Gotowe ciasto podziel na 4 równe części.
Każdą porcję najlepiej rozwałkować bezpośrednio na arkuszu papieru do pieczenia.
Blaty powinny być bardzo cienkie.
Najłatwiej rozwałkować ciasto do wymiarów odpowiadających formie.
Brzegi można później wyrównać nożem.
Odcinki ciasta zachowaj – po upieczeniu będą potrzebne do przygotowania dekoracyjnych okruszków.
Pieczenie
Piekarnik rozgrzej do 180°C.
Każdy blat piecz osobno przez około 7–9 minut.
Ciasto powinno uzyskać równomierny złocisto-miodowy kolor.
Nie należy piec go zbyt długo.
Świeżo wyjęte blaty będą jeszcze lekko miękkie, ale podczas stygnięcia szybko stwardnieją.
To całkowicie normalne.
Po przełożeniu kremem ponownie staną się delikatne.
Wszystkie blaty pozostaw do całkowitego wystudzenia.
Przygotowanie kaszy manny
Do rondelka wlej mleko.
Dodaj ekstrakt waniliowy oraz szczyptę soli.
Zagotuj.
Zmniejsz ogień.
Kaszę mannę wsypuj cienkim strumieniem, cały czas energicznie mieszając trzepaczką.
Gotuj na małym ogniu przez około 4–5 minut.
Masa powinna stać się bardzo gęsta.
Przełóż ją do miski.
Powierzchnię przykryj folią bezpośrednio przy kremie, aby nie powstał kożuch.
Pozostaw do całkowitego wystudzenia.
Przygotowanie puszystego kremu grysikowego
Miękkie masło przełóż do dużej miski.
Dodaj cukier puder.
Miksuj przez około 5 minut.
Masło powinno stać się znacznie jaśniejsze i bardzo puszyste.
Wystudzoną kaszę mannę dodawaj stopniowo, po jednej lub dwóch łyżkach.
Po każdej porcji dokładnie miksuj.
Gotowy krem powinien być lekki, jednolity i bardzo gładki.
Jeśli chcesz uzyskać mocniejszy waniliowy aromat, możesz dodać jeszcze pół łyżeczki ekstraktu.
Jak uniknąć zwarzenia kremu?
Masło i ugotowana kasza powinny mieć zbliżoną temperaturę.
Jeśli jedno będzie bardzo zimne, a drugie ciepłe, krem może się rozwarstwić.
Najbezpieczniej przygotować kaszę wcześniej i pozostawić ją w temperaturze pokojowej do całkowitego wystudzenia.
Masło również powinno być miękkie, ale nie roztopione.
Krem warto miksować tylko do momentu uzyskania jednolitej konsystencji.
Składanie miodownika
Na dnie formy ułóż pierwszy blat.
Rozprowadź około jedną trzecią kremu grysikowego.
Przykryj drugim blatem.
Ponownie rozprowadź część kremu.
Dodaj trzeci blat.
Na nim rozprowadź ostatnią grubą warstwę kremu.
Przykryj ostatnim miodowym blatem.
Delikatnie dociśnij dłonią, ale nie bardzo mocno.
Warstwy powinny się połączyć bez wypływania kremu bokami.
Przygotowanie orzechowej posypki
Orzechy grubo posiekaj.
Na suchej patelni praż je przez około 3–4 minuty.
Powinny zacząć intensywnie pachnieć.
Dodaj masło.
Następnie dodaj miód oraz brązowy cukier.
Podgrzewaj jeszcze przez około 1–2 minuty, mieszając.
Przełóż na papier do pieczenia.
Po wystudzeniu masa stanie się bardziej chrupiąca.
Upieczone resztki ciasta pokrusz lub zmiksuj na większe okruszki.
Wymieszaj je z przygotowanymi orzechami.
Dekorowanie
Wierzch ciasta można posmarować bardzo cienką warstwą kremu albo miodu.
Obficie posyp przygotowaną mieszanką okruszków oraz orzechów.
Delikatnie dociśnij dłonią.
Miodownik przykryj i włóż do lodówki.
Dlaczego miodownik musi odpocząć?
To jeden z najważniejszych etapów całego przepisu.
Bezpośrednio po upieczeniu blaty są dość twarde i kruche.
Krem stopniowo oddaje im wilgoć.
Po kilku godzinach stają się bardziej elastyczne.
Po całej nocy ciasto jest już miękkie i można łatwo przeciąć wszystkie warstwy widelcem.
Najlepszą strukturę miodownik osiąga zazwyczaj po około 12–24 godzinach.
Jak uzyskać cienkie i równe blaty?
Najłatwiej rozwałkować każdą porcję między dwoma arkuszami papieru do pieczenia.
Dzięki temu ciasto nie przykleja się do wałka i nie trzeba dodawać dużej ilości mąki.
Można również wcześniej odrysować na papierze kształt formy.
Po rozwałkowaniu wystarczy odwrócić papier i wyrównać ciasto według zaznaczonego prostokąta.
Jaki miód wybrać?
Do miodownika najlepiej sprawdza się płynny miód o wyraźnym, ale niezbyt dominującym aromacie.
Dobrym wyborem będzie:
- miód wielokwiatowy,
- lipowy,
- akacjowy,
- delikatny miód leśny.
Bardzo intensywny miód gryczany nada ciastu mocniejszego charakteru.
Jeśli lubisz wyraziste miodowe wypieki, również można go wykorzystać.
Dlaczego dodaje się sodę?
Soda reaguje z naturalnie kwaśnymi składnikami i pomaga lekko spulchnić miodowe ciasto.
Blaty nie powinny jednak przypominać puszystego biszkoptu.
Ich struktura pozostaje bardziej zwarta, dzięki czemu po przełożeniu kremem nie rozpadają się.
Nie warto zwiększać ilości sody – może wtedy pozostawić nieprzyjemny posmak.
Jakiej kaszy użyć do kremu?
Potrzebna jest drobna kasza manna.
Podczas gotowania powinna stworzyć bardzo gładką, gęstą masę.
Jeśli po ugotowaniu wyczuwalne są grudki, można jeszcze ciepłą kaszę energicznie wymieszać trzepaczką.
Krem grysikowy jest delikatniejszy niż klasyczny ciężki krem maślany, ale jednocześnie bardzo dobrze stabilizuje warstwy.
Wariant z powidłami
Miodownik świetnie komponuje się z lekko kwaśnymi powidłami śliwkowymi.
Na jednym z blatów można rozprowadzić około 150–200 g powideł.
Najlepiej zrobić to pomiędzy dwiema warstwami kremu.
Śliwki przełamują słodycz miodu i dodają ciastu bardziej wyrazistego smaku.
Miodownik z kajmakiem
Jeśli lubisz jeszcze bogatsze ciasta, górny blat można posmarować cienką warstwą masy kajmakowej.
Następnie posyp go orzechami.
W takim wariancie warto lekko zmniejszyć ilość cukru w kremie, ponieważ kajmak jest bardzo słodki.
Miodownik z kremem waniliowym
Do kremu grysikowego można dodać ziarenka z połowy laski wanilii.
Warto podgrzać je razem z mlekiem.
Naturalna wanilia bardzo dobrze pasuje do miodu i orzechów.
Miodownik z orzechami włoskimi
Orzechy włoskie są najbardziej klasycznym dodatkiem.
Mają lekko gorzkawy, intensywny smak, który dobrze równoważy słodycz miodowych blatów.
Przed dodaniem warto je lekko uprażyć.
Zdecydowanie poprawia to ich aromat.
Wariant z orzechami laskowymi
Orzechy laskowe dają bardziej deserowy, lekko pralinkowy smak.
Po uprażeniu można częściowo usunąć skórki, pocierając jeszcze ciepłe orzechy w czystej ściereczce.
Następnie wystarczy grubo je posiekać.
Czy można zrobić więcej warstw?
Tak.
Zamiast czterech blatów można podzielić ciasto na pięć lub sześć mniejszych porcji.
Wtedy każdy blat trzeba rozwałkować jeszcze cieniej.
Ciasto będzie wyglądało bardziej efektownie po przekrojeniu.
Należy jednak przygotować odrobinę więcej kremu, aby wszystkie warstwy były odpowiednio wilgotne.
Jak kroić miodownik?
Ciasto powinno być bardzo dobrze schłodzone.
Najlepiej użyć długiego, ostrego noża.
Nóż można zanurzyć w gorącej wodzie, następnie dokładnie osuszyć i wykonać cięcie.
Po każdej porcji warto oczyścić ostrze.
Pozwala to uzyskać bardzo równe, wyraźnie widoczne warstwy.
Jak podawać?
Miodownik wyjmij z lodówki około 15 minut przed podaniem.
Krem stanie się nieco bardziej miękki i aksamitny.
Pokrój ciasto na prostokątne lub kwadratowe porcje.
Na talerzu można rozsypać kilka dodatkowych prażonych orzechów.
Deser świetnie pasuje do czarnej kawy, cappuccino albo niesłodzonej herbaty.
Przygotowanie z wyprzedzeniem
To jedno z najlepszych ciast do przygotowania wcześniej.
Miodownik można zrobić nawet 2 dni przed planowanym podaniem.
Blaty można również upiec osobno wcześniej i przechowywać w suchym miejscu.
Krem najlepiej przygotować w dniu składania ciasta.
Po przełożeniu całość powinna spędzić noc w lodówce.
Przechowywanie
Miodownik przechowuj w lodówce w szczelnie przykrytej formie.
Najlepiej smakuje przez około 3–4 dni.
Co ciekawe, drugiego dnia często jest jeszcze bardziej miękki niż pierwszego.
Nie należy pozostawiać ciasta przez wiele godzin w temperaturze pokojowej ze względu na krem zawierający mleko i masło.
Czy miodownik można zamrozić?
Tak.
Najwygodniej pokroić dobrze schłodzone ciasto na pojedyncze porcje.
Każdą można osobno zabezpieczyć i umieścić w szczelnym pojemniku.
Miodownik można przechowywać w zamrażarce przez około 1–2 miesiące.
Najlepiej rozmrażać go powoli w lodówce.
Po rozmrożeniu posypkę można uzupełnić świeżymi prażonymi orzechami.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego blaty są bardzo twarde?
Tuż po upieczeniu jest to normalne. Po przełożeniu kremem i kilku godzinach odpoczynku powinny wyraźnie zmięknąć.
Dlaczego krem grysikowy ma grudki?
Kaszę najprawdopodobniej wsypano zbyt szybko. Najlepiej dodawać ją cienkim strumieniem do gorącego mleka i stale mieszać trzepaczką.
Dlaczego krem się zwarzył?
Masło i kasza miały prawdopodobnie bardzo różną temperaturę. Oba składniki powinny być zbliżone do temperatury pokojowej.
Czy można użyć margaryny zamiast masła?
Technicznie tak, ale prawdziwe masło daje znacznie lepszy smak i bardziej kremową strukturę.
Czy trzeba dodawać orzechy?
Nie. Ciasto można udekorować wyłącznie okruszkami z miodowych blatów, jednak orzechy bardzo dobrze podkreślają smak miodu.
Ile czasu miodownik powinien odpoczywać przed krojeniem?
Minimum około 8 godzin, ale najlepszy rezultat daje pozostawienie go na 12–24 godziny. Wtedy blaty stają się miękkie, krem stabilny, a wszystkie warstwy dobrze się ze sobą łączą.
