Spanakopita – chrupiące ciasto filo ze szpinakiem i fetą

Spanakopita to aromatyczne, wytrawne ciasto, w którym delikatne i niezwykle chrupiące płaty filo otaczają soczyste nadzienie ze szpinaku, fety i świeżych ziół. Najlepszy efekt daje dokładne odparowanie szpinaku oraz smarowanie kolejnych warstw ciasta oliwą – dzięki temu spód nie robi się wilgotny, a brzegi pięknie się rumienią. Nadzienie jest wyraziste, lekko słone i świeże dzięki koperkowi oraz natce pietruszki. Spanakopita świetnie smakuje zarówno na ciepło, jak i po ostygnięciu, dlatego sprawdzi się na rodzinny obiad, kolację, piknik albo jako przekąska na większym stole.

Informacje praktyczne

• Przygotowanie: 30 minut
• Odpoczynek: 10 minut
• Pieczenie: 40 minut
• Czas całkowity: 1 godzina 20 minut
• Porcje: 8
• Trudność: średnia
• Wielkość formy: prostokątna forma około 24 × 32 cm
• Temperatura pieczenia: 190°C, góra-dół

Ingrédients

• 500 g świeżego szpinaku
• 20 ml oliwy z oliwek
• 120 g cebuli
• 2 ząbki czosnku, około 10 g
• 250 g sera feta
• 2 jajka, około 110 g bez skorupek
• 20 g świeżego koperku
• 15 g natki pietruszki
• 1 g świeżo mielonego czarnego pieprzu
• 250 g ciasta filo, około 10–12 arkuszy
• 80 ml oliwy z oliwek do smarowania ciasta

Préparation

1. Przygotuj szpinak. Szpinak dokładnie umyj i osusz. Na dużej patelni rozgrzej 20 ml oliwy. Dodaj drobno pokrojoną cebulę i smaż na średnim ogniu przez 4–5 minut, aż stanie się miękka i szklista. Dodaj posiekany czosnek, wymieszaj i smaż jeszcze około 30 sekund, uważając, aby go nie przypalić.
2. Odparuj nadzienie. Dodawaj szpinak partiami, mieszając po każdej porcji. Początkowo jego objętość będzie duża, ale po kilku minutach liście wyraźnie zwiędną. Smaż całość przez około 6–8 minut, aż płyn uwolniony przez szpinak niemal całkowicie odparuje. To ważny etap – zbyt mokre nadzienie może sprawić, że spód spanakopity pozostanie miękki. Zdejmij patelnię z ognia i pozostaw szpinak na około 10 minut do przestudzenia.
3. Zrób farsz. Jeśli na patelni pozostał płyn, dokładnie go odlej. Szpinak możesz lekko posiekać. Przełóż go do miski, dodaj pokruszoną fetę, jajka, drobno posiekany koperek, natkę pietruszki oraz czarny pieprz. Wymieszaj do równomiernego połączenia. Nie dodawaj soli przed spróbowaniem – feta jest naturalnie słona i zazwyczaj zapewnia wystarczającą ilość soli całemu nadzieniu.
4. Przygotuj formę i filo. Rozgrzej piekarnik do 190°C w trybie góra-dół. Formę o wymiarach około 24 × 32 cm lekko posmaruj oliwą. Rozwiń ciasto filo dopiero przed składaniem potrawy, ponieważ bardzo szybko wysycha. Nieużywane arkusze przykrywaj lekko wilgotną, czystą ściereczką. Na dnie formy ułóż pierwszy arkusz i cienko posmaruj oliwą. Powtarzaj czynność, aż wykorzystasz 5–6 arkuszy. Pozwól, aby część ciasta wystawała poza brzegi formy.
5. Dodaj nadzienie. Rozprowadź farsz szpinakowo-serowy równą warstwą na przygotowanym spodzie. Nie dociskaj go zbyt mocno. Przykryj pozostałymi arkuszami filo, każdy z nich delikatnie smarując oliwą. Wystające brzegi ciasta zawiń do środka. Możesz pozostawić je lekko pofałdowane – podczas pieczenia utworzą wyjątkowo chrupiące, złociste fragmenty.
6. Przygotuj do pieczenia. Posmaruj wierzch pozostałą oliwą. Bardzo ostrym nożem delikatnie zaznacz 8 porcji, nacinając przede wszystkim górne warstwy filo. Nie przecinaj całej spanakopity aż do dna. Takie nacięcia ułatwią późniejsze porcjowanie kruchego ciasta bez nadmiernego kruszenia.
7. Upiecz spanakopitę. Wstaw formę na środkowy poziom piekarnika i piecz przez około 40 minut w temperaturze 190°C, góra-dół. Gotowa spanakopita powinna być intensywnie złocista, a warstwy filo wyraźnie kruche. Jeśli wierzch zacznie rumienić się zbyt szybko, w ostatnich minutach można luźno przykryć go arkuszem folii aluminiowej.
8. Odstaw przed krojeniem. Po wyjęciu z piekarnika pozostaw spanakopitę na około 10 minut. Nadzienie lekko się ustabilizuje, dzięki czemu porcje będą łatwiejsze do krojenia. Następnie przetnij ciasto wzdłuż wcześniej zaznaczonych linii i podawaj, gdy filo nadal jest przyjemnie chrupiące.

Conseils pour réussir la recette

• Dokładnie odparuj szpinak. Nadmiar wilgoci jest najczęstszą przyczyną miękkiego i wilgotnego spodu.
• Ciasto filo wysycha bardzo szybko, dlatego arkusze, których aktualnie nie używasz, trzymaj przykryte lekko wilgotną ściereczką.
• Każdy arkusz smaruj cienką warstwą oliwy. Nie trzeba go mocno nasączać – niewielka ilość wystarczy, aby warstwy stały się chrupiące.
• Nie przesadzaj z solą. Feta ma intensywny smak i zazwyczaj nie wymaga dodatkowego solenia farszu.
• Przed pokrojeniem daj spanakopicie odpocząć około 10 minut. Gorące nadzienie będzie wtedy bardziej zwarte.
• Nie obniżaj znacznie temperatury pieczenia. Filo potrzebuje odpowiednio wysokiej temperatury, aby stało się złociste i kruche.

Variantes et substitutions

Szpinak mrożony. Świeży szpinak można zastąpić około 350 g rozmrożonego szpinaku. Trzeba go jednak bardzo dokładnie odcisnąć z wody przed połączeniem z pozostałymi składnikami.

Feta z ricottą. Można wykorzystać 180 g fety i 70 g ricotty zamiast 250 g samej fety. Nadzienie będzie łagodniejsze, bardziej kremowe i nieco mniej słone.

Mięta zamiast części pietruszki. Około 5 g natki można zastąpić świeżą miętą. Nada farszowi świeższy, bardziej ziołowy aromat, nie zmieniając sposobu pieczenia.

Masło zamiast oliwy. Do smarowania filo można wykorzystać 80 g roztopionego masła. Ciasto będzie miało bardziej maślany smak i mocniej zrumienioną powierzchnię.

Conservation

Spanakopitę można przechowywać po całkowitym ostudzeniu w szczelnym pojemniku w lodówce przez maksymalnie 3 dni. Najlepiej odgrzewać ją w piekarniku nagrzanym do 180°C przez około 10–15 minut; mikrofalówka zmiękcza filo i pozbawia je charakterystycznej chrupkości. Upieczoną i wystudzoną spanakopitę można także zamrozić w porcjach na około 2 miesiące. Rozmrażaj ją w lodówce, a następnie podgrzej w piekarniku do momentu, gdy środek będzie dokładnie gorący.

Questions fréquentes

Dlaczego spód spanakopity jest mokry?

Najczęściej przyczyną jest zbyt duża ilość wody w szpinaku. Szpinak należy dobrze odparować lub, w przypadku mrożonego, bardzo dokładnie odcisnąć przed przygotowaniem farszu.

Czy ciasto filo trzeba wcześniej rozmrażać?

Jeśli używasz mrożonego filo, rozmrażaj je zgodnie z instrukcją producenta, najlepiej powoli w lodówce. Zbyt szybkie rozmrażanie może powodować sklejanie i rozrywanie delikatnych arkuszy.

Czy spanakopita jest dobra również na zimno?

Tak. Po ostygnięciu farsz staje się bardziej zwarty, a smak sera i ziół pozostaje wyrazisty. Najbardziej chrupiące filo uzyskasz jednak po podgrzaniu w piekarniku.

Czy można przygotować spanakopitę wcześniej?

Tak. Nadzienie można przygotować dzień wcześniej i przechować szczelnie przykryte w lodówce. Najlepiej jednak układać je z ciastem filo dopiero przed pieczeniem, aby delikatne arkusze nie nasiąkły wilgocią.