Szarlotka orzechowa to domowe ciasto łączące soczystą, lekko kwaśną warstwę jabłek z kruchym spodem i intensywnie orzechową kruszonką. Podczas pieczenia jabłka miękną, ale zachowują część swojej struktury, a cynamon podkreśla ich naturalny aromat. Orzechy włoskie znajdują się zarówno w spodzie, jak i w chrupiącej warstwie na wierzchu, dzięki czemu ich smak jest wyraźny w każdym kawałku. Ciasto najlepiej kroi się po całkowitym ostudzeniu, gdy jabłkowe nadzienie zdąży się ustabilizować. To prosty i bardzo efektowny wypiek do kawy, na rodzinne spotkanie albo spokojny weekendowy podwieczorek.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: 35 minut
- Chłodzenie ciasta: 30 minut
- Pieczenie: 50–55 minut
- Odpoczynek po pieczeniu: minimum 1 godzina
- Czas całkowity: około 2 godziny 55 minut
- Porcje: 12 kawałków
- Trudność: średnia
- Wielkość formy: około 24 × 30 cm
- Temperatura pieczenia: 180°C, góra-dół
Składniki
Kruchy spód
- 220 g mąki pszennej
- 80 g drobno zmielonych orzechów włoskich
- 150 g zimnego masła
- 80 g cukru
- 1 jajko
- 1/4 łyżeczki soli
Nadzienie jabłkowe
- 1,3 kg jabłek, najlepiej kwaśnych lub słodko-kwaśnych
- 50 g cukru
- 20 ml soku z cytryny
- 2 łyżeczki mielonego cynamonu
- 25 g skrobi ziemniaczanej
Orzechowa kruszonka
- 120 g mąki pszennej
- 100 g orzechów włoskich
- 80 g zimnego masła
- 70 g brązowego cukru
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- 1 szczypta soli
Do wykończenia
- 15 g cukru pudru
Przygotowanie
- Przygotuj kruchy spód.
W dużej misce połącz 220 g mąki, zmielone orzechy włoskie, cukier i sól. Dodaj zimne masło pokrojone w niewielką kostkę. Rozcieraj składniki palcami, aż powstanie mieszanina przypominająca grube okruszki. Dodaj jajko i szybko zagnieć jednolite ciasto. Nie wyrabiaj go długo, aby masło zbytnio się nie ogrzało. - Schłodź ciasto.
Uformuj z ciasta płaski prostokąt, owiń i włóż do lodówki na około 30 minut. W tym czasie wyłóż formę papierem do pieczenia i nagrzej piekarnik do 180°C w trybie góra-dół. Schłodzone ciasto rozwałkuj lub rozprowadź palcami równą warstwą na dnie formy. - Podpiecz spód.
Nakłuj ciasto widelcem w kilku miejscach. Wstaw do nagrzanego piekarnika i podpiekaj przez około 12 minut. Spód powinien być lekko matowy i tylko delikatnie złocisty. Wyjmij formę, ale nie wyłączaj piekarnika. - Przygotuj jabłka.
Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i pokrój w cienkie plasterki lub niewielkie kawałki. Przełóż je do dużej miski. Dodaj cukier, sok z cytryny, 2 łyżeczki cynamonu oraz skrobię ziemniaczaną. Dokładnie wymieszaj, aby skrobia i przyprawy równomiernie pokryły owoce. Skrobia zwiąże część soku uwalnianego podczas pieczenia. - Zrób kruszonkę.
Orzechy włoskie grubo posiekaj. W misce połącz 120 g mąki, brązowy cukier, cynamon i sól. Dodaj zimne masło pokrojone w kostkę i rozcieraj palcami, aż utworzą się nieregularne grudki. Dodaj posiekane orzechy i krótko wymieszaj. Kruszonka powinna być sypka, ale po ściśnięciu w dłoni tworzyć większe kawałki. - Złóż szarlotkę.
Na podpieczonym spodzie równomiernie rozłóż przygotowane jabłka. Jeśli w misce zebrała się niewielka ilość soku, można ją również dodać, ale unikaj wlewania bardzo dużej ilości płynu. Na jabłkach rozkrusz równomiernie orzechową kruszonkę, pozostawiając zarówno drobne okruszki, jak i większe kawałki. - Upiecz ciasto.
Wstaw formę na środkową półkę piekarnika i piecz przez 38–43 minuty. Wierzch powinien być wyraźnie złocisty, orzechy lekko przypieczone, a jabłka miękkie. Jeśli kruszonka zacznie zbyt szybko ciemnieć, przykryj ciasto luźno papierem do pieczenia na ostatnie 10 minut. - Ostudź i podaj.
Wyjmij szarlotkę z piekarnika i pozostaw w formie przynajmniej przez godzinę. Nadzienie jabłkowe potrzebuje czasu, aby zgęstnieć i ustabilizować się. Po całkowitym ostudzeniu oprósz ciasto cukrem pudrem i pokrój na 12 kawałków.
Porady, dzięki którym szarlotka się uda
- Wybieraj jabłka, które dobrze znoszą pieczenie, na przykład szarą renetę, antonówkę lub ligol.
- Nie wyrabiaj kruchego ciasta długo. Im chłodniejsze pozostanie masło, tym bardziej kruchy będzie spód.
- Jabłka najlepiej kroić dość cienko, aby równomiernie zmiękły podczas pieczenia.
- Nie pomijaj skrobi ziemniaczanej, zwłaszcza jeśli jabłka są bardzo soczyste.
- Kruszonkę nakładaj luźno. Mocne dociskanie sprawi, że zamiast chrupiącej powierzchni powstanie zwarta warstwa.
- Nie kroj gorącej szarlotki. Ciepłe nadzienie jest znacznie bardziej płynne i może wypływać z kawałków.
Warianty i zamienniki
Orzechy laskowe zamiast włoskich
Można użyć takiej samej ilości orzechów laskowych. Smak będzie bardziej prażony i nieco słodszy.
Migdały w kruszonce
Połowę orzechów włoskich w kruszonce można zastąpić płatkami migdałowymi. Wierzch będzie delikatniejszy i bardziej chrupiący.
Gruszki z jabłkami
Do nadzienia można użyć 900 g jabłek i 400 g twardych gruszek. Nadzienie będzie słodsze i bardziej miękkie, dlatego cukier można zmniejszyć do 30 g.
Mniej słodka wersja
Cukier w nadzieniu można zmniejszyć do 25–30 g, szczególnie jeśli używane jabłka są naturalnie słodkie.
Kardamon zamiast części cynamonu
Do jabłek można dodać 1/4 łyżeczki mielonego kardamonu i zmniejszyć cynamon do 1,5 łyżeczki. Smak będzie bardziej korzenny i lekko cytrusowy.
Przechowywanie
Po całkowitym ostudzeniu szarlotkę można przechowywać pod przykryciem w chłodnym miejscu przez jeden dzień albo w lodówce do 3 dni. Przed podaniem warto pozostawić porcję przez około 20 minut w temperaturze pokojowej lub podgrzać przez 5–7 minut w piekarniku nagrzanym do 150°C. Ciasto można również zamrozić w pojedynczych kawałkach na około 2 miesiące. Każdą porcję należy dokładnie zapakować i rozmrażać stopniowo w lodówce.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego spód szarlotki jest mokry?
Najczęściej jabłka puściły bardzo dużo soku albo spód nie został wcześniej podpieczony. Pomaga również dodatek skrobi ziemniaczanej do nadzienia.
Czy orzechy trzeba wcześniej prażyć?
Nie jest to konieczne. Podczas pieczenia zdążą się lekko zrumienić. Jeśli jednak lubisz intensywniejszy smak, można je wcześniej prażyć przez około 5 minut w 170°C i całkowicie ostudzić.
Czy można przygotować szarlotkę dzień wcześniej?
Tak. Po całkowitym ostudzeniu smaki dobrze się łączą, a nadzienie staje się bardziej zwarte, dlatego ciasto bardzo dobrze kroi się następnego dnia.
Czy szarlotkę można podawać na ciepło?
Tak, ale najlepiej odczekać przynajmniej godzinę po pieczeniu. Jeśli chcesz podać ją ciepłą, podgrzej już wystudzone kawałki tuż przed podaniem.
