Szarlotka z budyniem i chrupiącą kruszonką to wyjątkowo domowe, aromatyczne i efektowne ciasto, które łączy wszystko, co najlepsze w klasycznych wypiekach z jabłkami. Na kruchym spodzie znajduje się soczysta warstwa jabłek z cynamonem, następnie delikatny waniliowy budyń, a całość przykrywa gruba warstwa maślanej kruszonki. Po upieczeniu wierzch staje się złocisty i chrupiący, podczas gdy środek pozostaje miękki, kremowy i pełen owocowego aromatu. Ciasto najlepiej smakuje po całkowitym wystudzeniu, gdy wszystkie warstwy odpowiednio się stabilizują i można kroić je na piękne, równe kawałki.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: około 35 minut
- Pieczenie: około 50–55 minut
- Studzenie: minimum 2 godziny
- Czas całkowity: około 3 godziny 30 minut
- Forma: około 24 × 34 cm
- Porcje: 12–16
- Trudność: średnia
- Temperatura pieczenia: 180°C, góra-dół
- Najlepiej podawać: po całkowitym wystudzeniu
- Przechowywanie: do 3 dni w lodówce
Składniki
Kruche ciasto i kruszonka
- 400 g mąki pszennej
- 220 g zimnego masła
- 120 g cukru
- 2 żółtka
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 1 łyżeczka cukru waniliowego
- szczypta soli
Warstwa jabłkowa
- 1,3 kg jabłek
- 2 łyżki cukru
- 1,5 łyżeczki cynamonu
- 1 łyżka soku z cytryny
- 1 łyżka skrobi ziemniaczanej
- 1 łyżeczka masła
Warstwa budyniowa
- 2 opakowania budyniu waniliowego bez cukru, po około 40 g
- 700 ml mleka
- 70 g cukru
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego, opcjonalnie
Dodatkowo
- cukier puder do podania, opcjonalnie
Przygotowanie
- Przygotuj kruche ciasto.
Mąkę wymieszaj z proszkiem do pieczenia, cukrem, cukrem waniliowym i solą. Dodaj zimne masło pokrojone w kostkę i szybko rozetrzyj palcami na drobną kruszonkę. Dodaj żółtka i krótko zagnieć, aż składniki się połączą. - Podziel ciasto.
Około 60% ciasta przeznacz na spód, a pozostałą część na kruszonkę. Większą porcją wylep dno formy wyłożonej papierem do pieczenia. Nakłuj widelcem i włóż formę do lodówki na około 20 minut. Mniejszą porcję ciasta również schłodź. - Przygotuj jabłka.
Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i pokrój w niedużą kostkę lub cienkie plasterki. Na dużej patelni rozpuść masło, dodaj owoce, cukier, cynamon i sok z cytryny. Duś przez około 8–10 minut. - Zagęść warstwę jabłkową.
Jabłka powinny zmięknąć, ale nie całkowicie się rozpaść. Dodaj skrobię ziemniaczaną i dokładnie wymieszaj. Podgrzewaj jeszcze przez około minutę, a następnie zdejmij z ognia i lekko przestudź. - Przygotuj budyń.
Około 150 ml mleka wymieszaj z proszkiem budyniowym. Pozostałe mleko zagotuj z cukrem. Do gorącego mleka wlej mieszankę budyniową i gotuj na małym ogniu, energicznie mieszając, aż powstanie bardzo gęsty budyń. Dodaj wanilię. - Podpiecz spód.
Schłodzony spód włóż do piekarnika nagrzanego do 180°C i podpiecz przez około 12–15 minut. Powinien być tylko lekko złocisty. - Ułóż warstwy.
Na podpieczonym spodzie rozprowadź równomiernie warstwę jabłek. Na jabłka wyłóż jeszcze gorący lub ciepły budyń i delikatnie wyrównaj. - Dodaj kruszonkę.
Pozostałe schłodzone ciasto rozkrusz palcami lub zetrzyj na tarce o dużych oczkach bezpośrednio na budyń. Staraj się równomiernie przykryć całą powierzchnię. - Upiecz ciasto.
Wstaw formę ponownie do piekarnika i piecz przez około 35–40 minut, aż kruszonka stanie się mocno złocista. - Wystudź.
Po wyjęciu pozostaw ciasto w formie do całkowitego ostudzenia. Następnie najlepiej schłodzić je jeszcze przez około godzinę w lodówce. Dopiero wtedy krój na porcje.
Jakie jabłka najlepiej wybrać?
Do szarlotki najlepiej nadają się odmiany lekko kwaśne i zwarte.
Bardzo dobrze sprawdzi się szara reneta, antonówka, ligol lub jonagold. Owoce powinny mięknąć podczas obróbki, ale nie zmieniać się natychmiast w mus.
Jeśli jabłka są bardzo słodkie, możesz zmniejszyć ilość cukru.
Przy wyjątkowo soczystych owocach warto podsmażać je chwilę dłużej, aby odparować nadmiar płynu. Dzięki temu spód pozostanie bardziej kruchy.
Jak zrobić gładką warstwę budyniową?
Najważniejsze jest dokładne rozmieszanie proszku budyniowego w zimnym mleku przed dodaniem go do garnka.
Jeśli wsypiesz proszek bezpośrednio do gorącego mleka, bardzo szybko powstaną grudki.
Po wlaniu mieszanki budyniowej trzeba cały czas energicznie mieszać.
Do tego ciasta budyń powinien być wyraźnie gęstszy niż deser podawany w miseczce. Właśnie dlatego stosujemy dwie porcje proszku na 700 ml mleka.
Po upieczeniu i schłodzeniu tworzy stabilną, kremową warstwę.
Jak uzyskać chrupiącą kruszonkę?
Masło powinno być zimne.
Ciepłe lub roztopione masło sprawi, że kruszonka będzie bardziej jednolita i mniej chrupiąca.
Schłodzenie części ciasta przed starciem lub kruszeniem bardzo ułatwia pracę.
Nie ugniataj kruszonki po wyłożeniu na ciasto. Powinna pozostać luźna i nierówna. Dzięki temu podczas pieczenia powstają chrupiące, złociste fragmenty.
Warianty i zamienniki
Z gruszkami
Część jabłek możesz zastąpić gruszkami. Ciasto będzie delikatniejsze i bardziej słodkie.
Z budyniem śmietankowym
Waniliowy budyń można bez problemu zastąpić śmietankowym.
Z dodatkiem migdałów
Do kruszonki dodaj około 40 g płatków migdałowych lub drobno posiekanych migdałów.
Z kardamonem
Do jabłek dodaj szczyptę mielonego kardamonu. Bardzo dobrze komponuje się z cynamonem.
Z rodzynkami
Do warstwy jabłkowej można dodać około 50 g rodzynek wcześniej namoczonych w ciepłej wodzie.
Jak podawać szarlotkę?
Najlepiej kroi się całkowicie wystudzona, kiedy budyń jest już stabilny.
Można posypać ją cukrem pudrem, choć przy słodkiej kruszonce nie jest to konieczne.
Świetnie smakuje z filiżanką kawy, herbaty lub szklanką mleka.
Jeśli podajesz ją jako deser po obiedzie, do kawałka można dodać niewielką porcję bitej śmietany albo gałkę lodów waniliowych.
Przechowywanie
Po całkowitym wystudzeniu ciasto najlepiej przechowywać w lodówce.
Przykryj formę albo przełóż porcje do szczelnego pojemnika.
Szarlotka zachowuje dobrą jakość przez około 3 dni.
Przed podaniem można wyjąć kawałek z lodówki na około 20 minut, aby ciasto lekko się ogrzało.
Można również podgrzać porcję przez kilka minut w piekarniku, choć budyniowa warstwa stanie się wtedy bardziej miękka.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego budyń wypływa podczas krojenia?
Ciasto prawdopodobnie zostało pokrojone zbyt szybko. Budyń potrzebuje pełnego wystudzenia, aby odpowiednio stężeć.
Czy jabłka trzeba wcześniej podsmażać?
Warto. Dzięki temu można odparować część soku i uniknąć zbyt mokrego spodu.
Czy można użyć gotowych prażonych jabłek?
Tak. Wybierz gęste jabłka bez dużej ilości syropu. Potrzebujesz około 900–1000 g.
Czy można przygotować ciasto dzień wcześniej?
Tak. Następnego dnia warstwy są jeszcze stabilniejsze, a szarlotka bardzo dobrze się kroi.
Dlaczego spód jest miękki?
Jabłka mogły zawierać zbyt dużo płynu albo spód nie został wcześniej podpieczony.
Czy można zamrozić szarlotkę z budyniem?
Można, choć po rozmrożeniu warstwa budyniowa może być odrobinę mniej kremowa. Najlepiej zamrażać ciasto już całkowicie wystudzone, pokrojone na pojedyncze porcje.
