Czerstwe pieczywo wcale nie musi kończyć w koszu. W tej prostej zapiekance chłonie jajeczną masę, dzięki czemu po upieczeniu pozostaje miękkie i soczyste w środku, a wystające kawałki przyjemnie się rumienią. Szynka, papryka i ciągnący się ser zmieniają kilka zwyczajnych składników w konkretne, ciepłe śniadanie dla całej rodziny. Przygotowanie jest bardzo łatwe: wystarczy pokroić pieczywo, ułożyć wszystko w naczyniu i zalać jajkami z mlekiem. To również praktyczny sposób na wykorzystanie chleba lub bułek, które straciły już świeżość, ale nadal nadają się do jedzenia.
Informacje praktyczne
Przygotowanie: 20 minut
Odpoczynek / wyrastanie: 15 minut
Pieczenie: 35–40 minut
Łączny czas: około 1 godziny 15 minut
Liczba porcji: 6
Poziom trudności: łatwy
Wielkość formy lub naczynia: około 22 × 30 cm
Składniki
- 400 g czerstwego chleba lub bułek
- 200 g szynki
- 1 czerwona papryka, około 180 g
- 150 g żółtego sera, np. goudy lub edamskiego
- 7 jajek
- 400 ml mleka
- 1 łyżka masła do posmarowania naczynia
- 2 łyżki posiekanej natki pietruszki
- 1/2 łyżeczki soli
- 1/3 łyżeczki świeżo mielonego czarnego pieprzu
- 1/2 łyżeczki słodkiej papryki
Sposób przygotowania
- Przygotuj pieczywo i naczynie. Piekarnik nagrzej do 180°C, grzanie góra-dół. Naczynie do zapiekania o wymiarach około 22 × 30 cm dokładnie posmaruj masłem. Czerstwy chleb lub bułki pokrój w kostkę o boku około 2–3 cm. Pieczywo powinno być podsuszone, ale nie może być spleśniałe ani zepsute.
- Pokrój dodatki. Szynkę pokrój w niewielką kostkę. Paprykę umyj, usuń gniazdo nasienne oraz białe błonki i również pokrój w małą kostkę. Ser zetrzyj na tarce o dużych oczkach. Natkę pietruszki drobno posiekaj.
- Ułóż zapiekankę. Do przygotowanego naczynia włóż kawałki pieczywa. Dodaj szynkę, paprykę oraz około 100 g startego sera. Posyp połową natki pietruszki. Delikatnie przemieszaj składniki w naczyniu, aby dodatki znalazły się pomiędzy kawałkami chleba, a nie wyłącznie na powierzchni.
- Przygotuj masę jajeczną. Do dużej miski wbij jajka i dodaj mleko, sól, czarny pieprz oraz słodką paprykę. Roztrzep trzepaczką lub widelcem do uzyskania jednolitej masy. Nie trzeba jej mocno napowietrzać – wystarczy dokładnie połączyć białka, żółtka i mleko.
- Zalej pieczywo. Powoli wylej masę jajeczną na zawartość naczynia, starając się równomiernie zwilżyć wszystkie kawałki chleba. Delikatnie dociśnij pieczywo szeroką łyżką lub łopatką, aby miało kontakt z płynem. Pozostaw zapiekankę na 15 minut. W tym czasie czerstwe pieczywo wchłonie część masy jajecznej i po upieczeniu będzie miękkie w środku.
- Dodaj ser i upiecz. Na powierzchni rozprowadź pozostałe 50 g startego sera. Wstaw naczynie na środkowy poziom nagrzanego piekarnika. Piecz przez 35–40 minut w 180°C, grzanie góra-dół. Gotowa zapiekanka powinna być wyraźnie ścięta w środku, a ser i wystające kawałki pieczywa złociste. Jeśli wierzch rumieni się zbyt szybko, pod koniec pieczenia przykryj go luźno folią aluminiową.
- Odstaw przed krojeniem. Po wyjęciu z piekarnika pozostaw zapiekankę na około 5 minut. Dzięki temu masa jajeczna ustabilizuje się i porcje łatwiej będzie wyjąć z naczynia. Posyp pozostałą natką pietruszki i podawaj na ciepło.
Wskazówki, dzięki którym przepis się uda
- Najlepsze jest pieczywo jednodniowe lub dwudniowe. Lekko podsuszone kawałki dobrze chłoną masę jajeczną, ale nie rozpadają się podczas pieczenia.
- Nie używaj pieczywa z oznakami pleśni. Odkrojenie spleśniałego fragmentu nie sprawia, że pozostała część staje się bezpieczna do jedzenia.
- Po zalaniu pieczywa odczekaj 15 minut. Jeśli wstawisz bardzo suche kawałki od razu do piekarnika, część z nich może pozostać twarda.
- Nie kroj zapiekanki natychmiast po wyjęciu z piekarnika. Kilka minut odpoczynku sprawi, że będzie lepiej trzymała kształt.
- Jeżeli używasz bardzo słonej szynki i sera, możesz zmniejszyć ilość soli w masie jajecznej.
- Wierzch powinien być złocisty, ale środek nie może pozostawać płynny. Jeśli po 35 minutach masa wyraźnie porusza się przy potrząśnięciu naczyniem, piecz ją jeszcze kilka minut.
Warianty i zamienniki
Szynkę można zastąpić podsmażoną kiełbasą. Warto wcześniej pokroić ją w niewielką kostkę lub półplasterki i krótko przyrumienić na suchej patelni. Zapiekanka będzie wtedy bardziej wyrazista i sycąca.
Goudę lub ser edamski możesz zastąpić innym żółtym serem, który dobrze się topi. Ser o intensywniejszym smaku sprawi, że zapiekanka będzie bardziej aromatyczna, dlatego warto wtedy ograniczyć ilość soli.
Czerwoną paprykę można wymienić na około 150 g pieczarek. Pieczarki należy wcześniej pokroić i podsmażyć, aż odparuje z nich większość wody. Dodane na surowo mogłyby uwolnić podczas pieczenia zbyt dużo płynu.
Jeżeli chcesz przygotować wersję bez mięsa, pomiń szynkę i zwiększ ilość warzyw. Dobrze sprawdzi się połączenie podsmażonych pieczarek i papryki.
Zamiast natki pietruszki można użyć szczypiorku. Najlepiej część dodać do zapiekanki, a pozostałym posypać ją już po wyjęciu z piekarnika.
Przechowywanie
Zapiekanka najlepiej smakuje ciepła, niedługo po wyjęciu z piekarnika. Niezjedzone porcje należy ostudzić, ale nie pozostawiać ich przez wiele godzin w temperaturze pokojowej. Przełóż je do szczelnego pojemnika i przechowuj w lodówce maksymalnie przez 2–3 dni.
Zapiekankę można odgrzewać w piekarniku w temperaturze około 160°C, najlepiej pod luźnym przykryciem, aby nadmiernie nie wyschła. Pojedynczą porcję można również podgrzać w kuchence mikrofalowej.
Możliwe jest także zamrożenie upieczonych i całkowicie wystudzonych porcji na około 1–2 miesiące. Najlepiej rozmrażać je przez noc w lodówce, a następnie dokładnie podgrzać. Po zamrożeniu pieczywo może być nieco bardziej miękkie niż bezpośrednio po upieczeniu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę przygotować zapiekankę wieczorem i upiec ją rano?
Tak. Możesz ułożyć wszystkie składniki w naczyniu, zalać masą jajeczną, szczelnie przykryć i wstawić do lodówki. Rano wyjmij naczynie na czas nagrzewania piekarnika. Jeśli jest szklane lub ceramiczne, unikaj gwałtownej zmiany temperatury. Zapiekanka wyjęta prosto z lodówki może wymagać kilku dodatkowych minut pieczenia.
Dlaczego zapiekanka wyszła zbyt mokra?
Przyczyną może być zbyt duża ilość płynu, bardzo świeże pieczywo albo wodniste dodatki. Warzywa zawierające dużo wody, takie jak pieczarki, najlepiej wcześniej podsmażyć. Środek zapiekanki przed wyjęciem z piekarnika powinien być całkowicie ścięty.
Jakie pieczywo najlepiej wykorzystać?
Dobrze sprawdzi się zwykły chleb pszenny, pszenno-żytni, bagietka oraz jasne bułki. Najważniejsze, aby pieczywo było lekko czerstwe, ale nadal dobre do spożycia. Bardzo twarde, całkowicie wysuszone kawałki mogą potrzebować więcej czasu na wchłonięcie masy jajecznej.
Czy można zrobić zapiekankę bez wcześniejszego moczenia pieczywa?
Można, ale 15 minut odpoczynku po zalaniu jajkami zdecydowanie poprawia konsystencję. Pieczywo równomierniej chłonie płyn, dzięki czemu środek pozostaje miękki, podczas gdy kawałki wystające ponad powierzchnię mogą się apetycznie przyrumienić.
