Makowiec zawijany z bakaliami to klasyczny, bardzo aromatyczny wypiek, który świetnie sprawdza się na świątecznym stole, rodzinnych spotkaniach albo po prostu jako wyjątkowe ciasto do kawy. Miękkie, lekko maślane ciasto drożdżowe otula dużą ilość wilgotnego nadzienia z maku, rodzynek, moreli i orzechów. Po przekrojeniu widać wyraźne, spiralne warstwy, a bakalie dodają słodyczy i przyjemnej różnorodności tekstur. Najważniejsze jest przygotowanie odpowiednio gęstej masy makowej oraz dokładne, ale niezbyt ciasne zwinięcie rolady. Dzięki temu makowiec nie pęka nadmiernie i pozostaje miękki po upieczeniu.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: 45 minut
- Odpoczynek i wyrastanie: około 1 godziny 40 minut
- Pieczenie: 40–45 minut
- Czas całkowity: około 3 godziny 10 minut
- Porcje: 14–16 kawałków
- Trudność: średnia
- Wielkość blachy: około 30 × 40 cm
- Temperatura pieczenia: 180°C, tryb góra-dół
Składniki
Ciasto drożdżowe
- 500 g mąki pszennej typ 550
- 7 g suchych drożdży
- 220 ml mleka
- 80 g drobnego cukru
- 10 g cukru waniliowego
- 2 jajka
- 80 g masła
- 5 g soli
Masa makowa
- 300 g mielonego maku
- 350 ml mleka
- 80 g cukru
- 50 g miodu
- 40 g masła
- 70 g rodzynek
- 60 g suszonych moreli
- 70 g orzechów włoskich
- 40 g płatków migdałów
- 1 białko
Do wykończenia
- 1 jajko
- 10 ml mleka
- 20 g płatków migdałów
Przygotowanie
- Przygotuj ciasto drożdżowe.
Mleko podgrzej do około 30–35°C. Powinno być przyjemnie ciepłe, ale nie gorące. Do dużej miski wsyp mąkę, suche drożdże, cukier, cukier waniliowy i sól. Dodaj jajka oraz ciepłe mleko. Zacznij wyrabiać ręcznie lub mikserem z hakiem. Po około 2 minutach składniki powinny utworzyć miękkie, dość lepkie ciasto. - Dodaj masło i wyrób ciasto.
Masło roztop i pozostaw na kilka minut do przestudzenia. Dodawaj je stopniowo podczas wyrabiania. Wyrabiaj ciasto przez około 8–10 minut ręcznie albo 6–7 minut mikserem. Gotowa masa powinna być gładka, elastyczna i miękka. Nie dosypuj nadmiernie mąki, ponieważ zbyt twarde ciasto po upieczeniu będzie suche. - Pozostaw do wyrośnięcia.
Uformuj ciasto w kulę, przełóż do miski i przykryj czystą ściereczką. Pozostaw w ciepłym miejscu na około 60 minut. Powinno mniej więcej podwoić objętość. Jeśli w kuchni jest chłodno, wyrastanie może potrwać 15–20 minut dłużej. - Przygotuj masę makową.
Do garnka wlej 350 ml mleka, dodaj mielony mak, cukier, miód i masło. Podgrzewaj na małym ogniu przez około 8–10 minut, często mieszając. Masa powinna wyraźnie zgęstnieć. Rodzynki pozostaw w całości, morele pokrój w drobną kostkę, a orzechy włoskie grubo posiekaj. Dodaj je razem z 40 g płatków migdałów do masy makowej. Wymieszaj i całkowicie wystudź. - Dodaj białko.
Białko ubij trzepaczką lub mikserem na lekką pianę. Nie musi być bardzo sztywne. Dodaj je do całkowicie wystudzonej masy makowej i delikatnie wymieszaj. Nadzienie powinno być gęste, wilgotne i łatwe do rozsmarowania, ale nie płynne. - Rozwałkuj i nadziej ciasto.
Wyrośnięte ciasto przełóż na lekko oprószony mąką blat i krótko odgazuj. Rozwałkuj na prostokąt o wymiarach około 35 × 45 cm. Rozprowadź na nim równomiernie masę makową, pozostawiając około 2 cm wolnego brzegu. Warstwa nadzienia powinna być jednakowa na całej powierzchni. - Zawiń makowiec.
Zacznij zwijać ciasto od dłuższego boku, tworząc równą roladę. Nie zwijaj przesadnie ciasno, ponieważ podczas pieczenia ciasto potrzebuje miejsca na zwiększenie objętości. Końcówkę lekko dociśnij. Przenieś makowiec łączeniem do dołu na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Przykryj i pozostaw na około 35–40 minut do ponownego wyrośnięcia. - Posmaruj i upiecz.
Piekarnik nagrzej do 180°C, tryb góra-dół. Jajko roztrzep z 10 ml mleka i posmaruj powierzchnię makowca. Posyp 20 g płatków migdałów. Piecz przez około 40–45 minut na środkowym poziomie piekarnika. Wierzch powinien być głęboko złocisty, a ciasto wyraźnie wyrośnięte. Jeśli po około 30 minutach zaczyna rumienić się zbyt mocno, przykryj je luźno folią aluminiową. Po upieczeniu pozostaw do całkowitego wystudzenia przed krojeniem.
Wskazówki, dzięki którym makowiec się uda
- Mleko do drożdży nie może być gorące, ponieważ wysoka temperatura osłabia ich działanie.
- Masę makową nakładaj dopiero po całkowitym wystudzeniu.
- Nie przesadzaj z ilością dodatkowej mąki podczas wyrabiania ciasta.
- Nadzienie powinno być gęste – płynna masa może wypływać podczas pieczenia.
- Roladę zwijaj równomiernie, ale nie bardzo ciasno.
- Makowiec kroj dopiero po wystudzeniu, ponieważ gorące nadzienie jest miękkie i może się rozmazywać.
Warianty i zamienniki
Rodzynki można zastąpić taką samą ilością suszonej żurawiny. Nadzienie będzie bardziej kwaskowe i nieco mniej klasyczne.
Suszone morele można zastąpić suszonymi śliwkami w tej samej ilości. Masa makowa stanie się ciemniejsza i bardziej intensywna.
Orzechy włoskie można wymienić na orzechy laskowe. Nadzienie będzie miało bardziej wyrazisty, prażony aromat.
Miód można zastąpić 50 g dodatkowego cukru. Masa pozostanie odpowiednio słodka, ale będzie miała mniej charakterystycznego aromatu.
Płatki migdałów można pominąć zarówno w masie, jak i na wierzchu, zwiększając ilość orzechów włoskich w nadzieniu o 40 g.
Przechowywanie
Całkowicie wystudzony makowiec przechowuj w szczelnie zamkniętym pojemniku lub dokładnie owinięty przez maksymalnie 3 dni w temperaturze pokojowej. Jeśli w pomieszczeniu jest bardzo ciepło, lepiej przechowywać go w chłodnym miejscu. Makowiec dobrze nadaje się do zamrażania. Pokrój go na porcje, szczelnie zapakuj i zamroź na około 2 miesiące. Rozmrażaj w temperaturze pokojowej, a przed podaniem możesz podgrzać kawałek przez kilka minut w piekarniku nagrzanym do 150°C.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego makowiec pęka podczas pieczenia?
Najczęściej został zwinięty zbyt ciasno albo nie miał wystarczająco dużo czasu na drugie wyrastanie. Ciasto zwiększa objętość w piekarniku i potrzebuje miejsca.
Czy masę makową można przygotować dzień wcześniej?
Tak. Po całkowitym wystudzeniu przechowuj ją szczelnie przykrytą w lodówce. Białko najlepiej dodać dopiero bezpośrednio przed składaniem makowca.
Czy można użyć gotowej masy makowej?
Można, ale jej konsystencja i słodycz różnią się w zależności od producenta. Jeśli jest bardzo rzadka, może powodować wypływanie nadzienia podczas pieczenia.
Jak sprawdzić, czy makowiec jest gotowy?
Powierzchnia powinna być dobrze zrumieniona, a ciasto sprężyste po lekkim naciśnięciu. Można również wbić drewniany patyczek w część ciasta przy brzegu – nie powinno być na nim surowej masy.
