Złocista, lekko chrupiąca skórka, miękki środek i ciągnący się ser, który apetycznie wypływa z nacięć – tak przygotowane ziemniaki potrafią zrobić wrażenie nawet podczas zwykłego rodzinnego obiadu. Nie trzeba jednak specjalnych umiejętności ani drogich składników, żeby uzyskać taki efekt. Wystarczy kilka większych ziemniaków, ulubiony żółty ser, masło i aromatyczne przyprawy. Sekret tkwi w odpowiednim nacięciu ziemniaków oraz dodaniu sera pod koniec pieczenia. Dzięki temu ziemniaki zdążą zmięknąć, a ser pięknie się roztopi i zarumieni. To doskonały pomysł na sycącą kolację, dodatek do obiadu lub ciepłą przekąskę dla gości.
Informacje praktyczne
Przygotowanie: 20 minut
Odpoczynek / wyrastanie: Nie wymaga
Pieczenie: 55–65 minut
Łączny czas: około 1 godziny i 15–25 minut
Liczba porcji: 6
Poziom trudności: Łatwy
Wielkość formy lub naczynia: Naczynie żaroodporne o wymiarach około 25 × 35 cm
Temperatura pieczenia: 200°C, grzanie góra-dół
Składniki
- 6 średnich lub dużych ziemniaków o podobnej wielkości (łącznie około 1,2 kg)
- 180 g sera żółtego, najlepiej goudy lub edamskiego
- 40 g masła
- 2 ząbki czosnku
- 2 łyżki oliwy z oliwek (30 ml)
- 1 łyżeczka słodkiej papryki
- 1 łyżeczka suszonego oregano
- ½ łyżeczki suszonego tymianku
- ¾ łyżeczki soli
- ¼ łyżeczki świeżo mielonego czarnego pieprzu
- 2 łyżki posiekanej natki pietruszki (około 8 g)
Najlepiej wybrać ziemniaki typu kulinarnego B lub AB. Po upieczeniu będą miękkie w środku, ale zachowają kształt i nie rozpadną się podczas nacinania.
Ser powinien dobrze się topić. Gouda sprawdzi się znakomicie, ponieważ ma delikatny smak i tworzy apetyczną, lekko ciągnącą się warstwę.
Sposób przygotowania
1. Przygotuj ziemniaki
Ziemniaki dokładnie umyj pod bieżącą wodą, najlepiej używając szczoteczki do warzyw. Nie obieraj ich ze skórki, ponieważ podczas pieczenia stanie się przyjemnie chrupiąca.
Osusz każdy ziemniak ręcznikiem papierowym. To ważne, ponieważ nadmiar wilgoci utrudnia uzyskanie rumianej powierzchni.
Wybierz ziemniaki podobnej wielkości, aby wszystkie upiekły się w zbliżonym czasie.
2. Natnij ziemniaki w kratkę
Połóż ziemniak na desce do krojenia, stabilnie opierając go na najbardziej płaskiej stronie.
Ostrym nożem wykonaj równoległe nacięcia co około 5–7 mm. Następnie wykonaj drugą serię nacięć prostopadle do pierwszej, tworząc charakterystyczną kratkę.
Bardzo ważne: nie przecinaj ziemniaka do samego spodu. Pozostaw około 1 cm nienaruszonego miąższu, dzięki czemu ziemniak zachowa swój kształt.
Możesz ułożyć po obu stronach ziemniaka dwie drewniane pałeczki. Zatrzymają ostrze noża i ułatwią wykonanie równych nacięć.
3. Przygotuj aromatyczne masło
Rozpuść 40 g masła w małym rondelku na niewielkim ogniu. Dodaj oliwę, przeciśnięty przez praskę czosnek, słodką paprykę, oregano, tymianek, sól oraz pieprz.
Dokładnie wymieszaj wszystkie składniki.
Powinna powstać płynna, aromatyczna mieszanka, którą łatwo rozprowadzisz po powierzchni ziemniaków.
Nie podsmażaj długo czosnku. Wystarczy połączyć go z ciepłym masłem, aby podczas pieczenia oddał swój aromat.
4. Rozpocznij pieczenie
Rozgrzej piekarnik do 200°C, ustawiając grzanie góra-dół.
Ułóż ponacinane ziemniaki w naczyniu żaroodpornym, nacięciami skierowanymi do góry.
Za pomocą pędzelka kuchennego posmaruj je przygotowanym masłem z przyprawami. Staraj się wprowadzić część mieszanki również pomiędzy nacięcia.
Wstaw naczynie na środkowy poziom piekarnika.
Piecz przez około 40–50 minut, aż ziemniaki zaczną się rumienić, a ich miąższ będzie prawie miękki.
Po około 30 minutach możesz delikatnie polać je tłuszczem zgromadzonym na dnie naczynia.
5. Dodaj ser między nacięcia
W czasie pieczenia pokrój żółty ser w cienkie plasterki, a następnie w niewielkie prostokąty pasujące do nacięć ziemniaków.
Wyjmij naczynie z piekarnika i sprawdź widelcem, czy ziemniaki są prawie miękkie. Jeśli nadal stawiają duży opór, piecz je jeszcze kilka minut.
Ostrożnie rozchyl nacięcia i włóż kawałki sera w wybrane szczeliny. Nie trzeba wypełniać każdej – wystarczy rozmieścić ser równomiernie, aby po roztopieniu pokrył większą część powierzchni.
Ziemniaki będą gorące, dlatego najlepiej pomagać sobie małą łyżeczką lub szczypcami kuchennymi.
6. Zapiecz ziemniaki z serem
Ponownie wstaw naczynie do piekarnika.
Piecz przez kolejne 10–15 minut w temperaturze 200°C, aż ser całkowicie się roztopi, zacznie delikatnie bulgotać i miejscami nabierze złocistego koloru.
W tym czasie brzegi ziemniaków powinny stać się wyraźnie rumiane, a ich środek całkowicie miękki.
Jeżeli ser rumieni się zbyt szybko, przestaw naczynie na niższy poziom piekarnika.
7. Wykończ i podawaj
Wyjmij gotowe ziemniaki z piekarnika i pozostaw na około 3 minuty.
Posyp je świeżo posiekaną natką pietruszki.
Podawaj od razu, gdy ser jest jeszcze gorący i przyjemnie się ciągnie.
Tak przygotowane ziemniaki świetnie smakują samodzielnie, ale można je również podać jako dodatek do pieczonych warzyw, sałatki lub ulubionego dania mięsnego.
Wskazówki, dzięki którym przepis się uda
– Nie rób zbyt głębokich nacięć. Ziemniak przecięty do samego spodu może rozpaść się podczas pieczenia lub wkładania sera.
– Nie dodawaj sera od początku. Podczas długiego pieczenia może nadmiernie się wysuszyć, przypalić lub wypłynąć na dno naczynia. Najlepiej dodać go dopiero wtedy, gdy ziemniaki są prawie miękkie.
– Wybieraj ziemniaki podobnej wielkości. Dzięki temu unikniesz sytuacji, w której jedne będą już miękkie, a pozostałe nadal twarde.
– Nie układaj ziemniaków zbyt ciasno. Pozostaw między nimi niewielkie odstępy, aby gorące powietrze mogło swobodnie krążyć.
– Sprawdzaj miękkość przed dodaniem sera. Widelec powinien wchodzić w miąższ z niewielkim oporem. Sam rumiany kolor skórki nie oznacza jeszcze, że ziemniaki są upieczone.
– Podawaj bezpośrednio po przygotowaniu. Właśnie wtedy kontrast między chrupiącymi brzegami, kremowym wnętrzem i roztopionym serem jest najbardziej wyrazisty.
Warianty i zamienniki
1. Ziemniaki z mozzarellą
Zamiast goudy użyj 180 g mozzarelli o niskiej zawartości wilgoci, przeznaczonej do pizzy. Ser będzie bardziej ciągnący, ale jego smak pozostanie delikatniejszy. Zwykłą mozzarellę w zalewie trzeba bardzo dokładnie osuszyć, ponieważ może oddać zbyt dużo wody.
2. Wersja z serem cheddar
Zastąp goudę taką samą ilością cheddara. Ziemniaki zyskają intensywniejszy, lekko pikantny smak oraz bardziej wyrazisty kolor. Cheddar może wydzielać nieco więcej tłuszczu podczas zapiekania.
3. Ziemniaki z wędzoną papryką
Zamiast słodkiej papryki dodaj 1 łyżeczkę papryki wędzonej. Nada potrawie głębszy aromat, przypominający dania przygotowywane na grillu. Pozostałe składniki i czas pieczenia pozostają bez zmian.
4. Wersja z rozmarynem
Zastąp oregano i tymianek 1 łyżeczką drobno posiekanego świeżego rozmarynu. Jego intensywny zapach dobrze komponuje się z masłem, czosnkiem i pieczonymi ziemniakami.
5. Ziemniaki z dodatkiem parmezanu
Zastąp 30 g goudy taką samą ilością drobno startego parmezanu. Posyp nim ziemniaki w ostatnich 5 minutach pieczenia. Powierzchnia stanie się bardziej wyrazista i lekko chrupiąca.
Przechowywanie
Ziemniaki z serem najlepiej smakują zaraz po upieczeniu. Jeśli jednak zostaną niewykorzystane porcje, pozwól im nieco ostygnąć i przełóż do szczelnego pojemnika. Umieść w lodówce najpóźniej w ciągu 2 godzin od przygotowania.
Przechowuj w temperaturze do 4°C przez maksymalnie 3 dni.
Aby je odgrzać, włóż ziemniaki do piekarnika nagrzanego do 180°C i podgrzewaj przez około 15–20 minut, aż będą gorące również w środku. W razie potrzeby przykryj je luźno folią aluminiową, aby ser nadmiernie się nie przypiekł.
Można je również zamrozić na okres do 2 miesięcy, choć po rozmrożeniu ziemniaki mogą być bardziej wodniste, a ser stracić część swojej pierwotnej konsystencji. Rozmrażaj je w lodówce, a następnie dokładnie podgrzej.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego ziemniaki są twarde w środku, mimo że ser już się zarumienił?
Najprawdopodobniej ser został dodany zbyt wcześnie albo ziemniaki były wyjątkowo duże. Najpierw piecz ziemniaki do momentu, aż będą prawie miękkie, a dopiero później umieszczaj ser w nacięciach. Czas pierwszego pieczenia dostosuj do wielkości ziemniaków.
Czy można przygotować ziemniaki wcześniej i upiec je dopiero przed podaniem?
Tak. Najlepiej wcześniej umyć ziemniaki i przygotować mieszankę przypraw, a nacięcia wykonać bezpośrednio przed pieczeniem. Można też wstępnie upiec ziemniaki, szybko je schłodzić i przechować w lodówce do następnego dnia. Przed podaniem należy je dobrze podgrzać, a ser dodać pod koniec.
Czy trzeba obierać ziemniaki przed pieczeniem?
Nie. Skórka pomaga utrzymać kształt ponacinanych ziemniaków i po upieczeniu staje się przyjemnie chrupiąca. Ważne jest jednak dokładne wyszorowanie bulw oraz usunięcie wszelkich zielonych fragmentów. Mocno zazielenionych ziemniaków lepiej nie używać.
Co zrobić, żeby ser nie wypływał całkowicie z nacięć?
Pokrój go w niewielkie, niezbyt grube kawałki i wkładaj między lekko rozchylone fragmenty prawie upieczonych ziemniaków. Nie przepełniaj szczelin. Niewielka ilość roztopionego sera na dnie naczynia jest naturalna i tworzy dodatkowo apetyczne, przypieczone brzegi.
