Zapiekanka ziemniaczana z brokułami i serem to proste, domowe danie, które świetnie sprawdza się na rodzinny obiad lub ciepłą kolację. Cienkie plasterki ziemniaków po upieczeniu stają się miękkie i delikatne, brokuły zachowują przyjemną strukturę, a kremowy sos łączy wszystkie składniki w jednolitą całość. Na wierzchu powstaje złocista, lekko chrupiąca warstwa roztopionego sera. To danie jest sycące, ale nie ciężkie, a jego przygotowanie nie wymaga skomplikowanych technik. Najważniejsze jest wcześniejsze podgotowanie ziemniaków oraz niezbyt długie gotowanie brokułów, dzięki czemu po upieczeniu warzywa zachowują odpowiednią konsystencję.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: 30 minut
- Odpoczynek: 10 minut
- Pieczenie: 40 minut
- Czas całkowity: około 1 godziny 20 minut
- Porcje: 6
- Trudność: łatwa
- Wielkość naczynia: około 24 × 32 cm
- Temperatura pieczenia: 190°C, tryb góra-dół
Składniki
Zapiekanka
- 1 kg ziemniaków
- 500 g brokułu
- 150 g cebuli
- 20 g masła
- 220 g tartego sera gouda
- 5 g soli
- 1 g świeżo mielonego czarnego pieprzu
Sos
- 300 ml śmietanki 18%
- 150 ml mleka
- 2 jajka
- 15 g czosnku
- 2 g suszonego oregano
- 1 g gałki muszkatołowej
- 3 g soli
- 1 g świeżo mielonego czarnego pieprzu
Przygotowanie
- Przygotuj ziemniaki.
Ziemniaki obierz, umyj i pokrój w plasterki o grubości około 4–5 mm. Przełóż je do dużego garnka, zalej zimną wodą i dodaj 3 g soli. Doprowadź do wrzenia i gotuj przez około 7–8 minut. Ziemniaki powinny lekko zmięknąć, ale nadal pozostać zwarte i nie rozpadać się przy mieszaniu. Odcedź je bardzo dokładnie i pozostaw na kilka minut, aby odparowały. - Przygotuj brokuł.
Brokuł podziel na niewielkie różyczki. Grubsze części łodygi obierz i pokrój w cienkie plasterki, dzięki czemu również można je wykorzystać. Zagotuj wodę w garnku i wrzuć brokuł na około 2 minuty. Następnie odcedź i przelej zimną wodą. Ten krótki etap sprawia, że brokuł zachowuje intensywny zielony kolor i nie staje się zbyt miękki podczas późniejszego pieczenia. - Podsmaż cebulę.
Cebulę obierz i pokrój w cienkie piórka. Na patelni rozpuść masło, dodaj cebulę i smaż na średnim ogniu przez około 5 minut. Powinna stać się miękka i lekko szklista, ale nie musi mocno się rumienić. Zdejmij patelnię z ognia i odstaw cebulę na bok. - Przygotuj kremowy sos.
W dużej misce połącz śmietankę, mleko i jajka. Dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek, oregano, gałkę muszkatołową, sól i pieprz. Dokładnie wymieszaj trzepaczką przez około minutę, aż masa będzie jednolita. Sos powinien pozostać płynny – podczas pieczenia jajka delikatnie go zagęszczą, tworząc kremową warstwę pomiędzy ziemniakami. - Ułóż pierwszą warstwę zapiekanki.
Piekarnik nagrzej do 190°C, tryb góra-dół. Naczynie żaroodporne o wymiarach około 24 × 32 cm lekko natłuść częścią masła pozostałego na patelni po smażeniu cebuli. Na dnie ułóż połowę ziemniaków. Rozłóż połowę podsmażonej cebuli i około połowę brokułów. Oprósz częścią pieprzu i polej mniej więcej jedną trzecią przygotowanego sosu. - Dodaj kolejne warstwy.
Na pierwszej warstwie ułóż pozostałe ziemniaki, cebulę i brokuły. Polej pozostałym sosem, starając się rozprowadzić go równomiernie po całym naczyniu. Lekko potrząśnij formą, aby płyn dostał się pomiędzy warstwy ziemniaków. Na wierzchu rozsyp równomiernie cały starty ser gouda. - Upiecz zapiekankę.
Przykryj naczynie luźno folią aluminiową i wstaw na środkowy poziom piekarnika. Piecz przez 25 minut w 190°C. Następnie zdejmij folię i piecz jeszcze przez około 15 minut. Ser powinien się całkowicie roztopić i mocno zezłocić, a sos przy brzegach delikatnie bulgotać. Ziemniaki sprawdź cienkim nożem – powinien bez oporu przechodzić przez wszystkie warstwy. - Pozostaw przed podaniem.
Po wyjęciu z piekarnika odstaw zapiekankę na około 10 minut. Ten krótki odpoczynek jest ważny, ponieważ sos lekko się stabilizuje i łatwiej później podzielić danie na równe porcje. Podawaj gorącą lub bardzo ciepłą, najlepiej bezpośrednio z naczynia żaroodpornego.
Wskazówki, dzięki którym zapiekanka się uda
- Ziemniaki pokrój w możliwie równe plasterki, aby wszystkie zmiękły w tym samym czasie.
- Nie gotuj ziemniaków do pełnej miękkości przed pieczeniem. Powinny jedynie lekko zmięknąć.
- Brokuł blanszuj bardzo krótko, ponieważ zbyt miękki rozpadnie się później w piekarniku.
- Sos powinien dokładnie dostać się pomiędzy warstwy ziemniaków, dlatego po jego wlaniu warto lekko potrząsnąć naczyniem.
- Jeśli ser zacznie zbyt szybko się rumienić, przykryj powierzchnię luźno folią aluminiową.
- Nie kroj zapiekanki natychmiast po wyjęciu z piekarnika. Po 10 minutach będzie znacznie bardziej stabilna.
Warianty i zamienniki
Ser gouda można zastąpić taką samą ilością mozzarelli. Wierzch będzie bardziej ciągnący, ale nieco mniej intensywny w smaku.
Część goudy, około 60 g, można zastąpić parmezanem. Zapiekanka będzie miała bardziej wyrazisty, słony smak i mocniej przypieczoną powierzchnię.
Śmietankę 18% można zastąpić 300 ml śmietanki 30%. Sos będzie bardziej kremowy i bogatszy, ale również nieco cięższy.
Brokuł można zastąpić kalafiorem w tej samej ilości. Należy blanszować go około 3 minut, ponieważ jego różyczki są zwykle twardsze.
Cebulę można zastąpić 120 g pora. Por nada zapiekance łagodniejszy, lekko słodkawy smak i dobrze komponuje się zarówno z ziemniakami, jak i serem.
Przechowywanie
Po całkowitym ostudzeniu zapiekankę przełóż do szczelnego pojemnika lub przykryj naczynie i przechowuj w lodówce maksymalnie przez 3 dni. Porcje najlepiej odgrzewać w piekarniku nagrzanym do 170°C przez około 15 minut. Można też użyć patelni z pokrywką i podgrzewać na małym ogniu. Zapiekankę można zamrozić po upieczeniu na okres do 2 miesięcy. Najlepiej zamrażać pojedyncze porcje, rozmrażać je przez noc w lodówce i dokładnie podgrzać przed podaniem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ziemniaki trzeba wcześniej gotować?
Tak, krótkie podgotowanie znacznie ułatwia uzyskanie równomiernie miękkich warstw. Surowe ziemniaki potrzebowałyby dłuższego pieczenia i większej ilości płynu.
Dlaczego zapiekanka jest wodnista?
Najczęściej warzywa nie zostały dobrze odsączone albo zapiekanka została pokrojona natychmiast po pieczeniu. Pozostaw ją na 10 minut, aby sos zdążył się ustabilizować.
Czy można przygotować zapiekankę wcześniej?
Tak. Możesz złożyć ją kilka godzin przed pieczeniem i przechowywać w lodówce. Przed wstawieniem do piekarnika pozostaw naczynie na blacie przez około 15 minut.
Jaki ser najlepiej pasuje do tej zapiekanki?
Najbardziej uniwersalna jest gouda, ponieważ dobrze się topi i rumieni. Mozzarella zapewnia większą ciągliwość, a dodatek parmezanu daje bardziej intensywny smak.
