Kremowy sos pieczarkowy to jeden z najbardziej uniwersalnych dodatków do domowych obiadów. Ma aksamitną konsystencję, intensywny grzybowy aromat i delikatny, śmietankowy smak, który świetnie komponuje się zarówno z mięsem, jak i makaronem, kluskami czy ziemniakami. Sekret dobrego sosu tkwi w odpowiednim podsmażeniu pieczarek – powinny się lekko zrumienić, zanim dodamy śmietankę. Dzięki temu sos nie będzie wodnisty i zyska znacznie głębszy smak. Całość przygotujesz na jednej patelni w około pół godziny, a proporcje można łatwo dopasować do tego, czy potrzebujesz rzadszego sosu do makaronu, czy gęstszego dodatku do mięsa.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: około 10 minut
- Smażenie i gotowanie: około 20 minut
- Czas całkowity: około 30 minut
- Porcje: 4–5
- Trudność: bardzo łatwa
- Najlepsze naczynie: duża patelnia z grubym dnem
- Konsystencja: kremowa i gęsta
- Najlepiej podawać: gorący, bezpośrednio po przygotowaniu
- Przechowywanie: do 2–3 dni w lodówce
Składniki
Sos pieczarkowy
- 500 g świeżych pieczarek
- 1 średnia cebula
- 2 ząbki czosnku
- 25 g masła
- 1 łyżka oliwy lub oleju
- 250 ml śmietanki 30%
- 150 ml bulionu warzywnego lub drobiowego
- 1 łyżeczka musztardy Dijon, opcjonalnie
- 1/2 łyżeczki suszonego tymianku
- 1/3 łyżeczki słodkiej papryki
- 1/4 łyżeczki gałki muszkatołowej
- świeżo mielony czarny pieprz
- sól do smaku
Do wykończenia
- 2–3 łyżki posiekanej natki pietruszki
- 1 łyżeczka soku z cytryny, opcjonalnie
- 10 g masła, opcjonalnie
Przygotowanie
- Przygotuj pieczarki.
Pieczarki oczyść wilgotnym ręcznikiem papierowym lub szybko opłucz i dokładnie osusz. Pokrój je w plastry o grubości około 4–5 mm. Mniejsze sztuki możesz przekroić tylko na pół. - Podsmaż cebulę.
Na dużej patelni rozgrzej masło z oliwą. Dodaj drobno posiekaną cebulę i smaż około 3–4 minut na średnim ogniu, aż stanie się szklista i lekko złocista. - Dodaj pieczarki.
Zwiększ nieco ogień i wrzuć pieczarki. Rozłóż je możliwie równomiernie. Smaż około 7–8 minut, mieszając co jakiś czas. Początkowo grzyby puszczą sporo wody, ale należy smażyć je dalej, aż płyn odparuje, a pieczarki zaczną się lekko rumienić. - Dodaj czosnek i przyprawy.
Wrzuć przeciśnięty czosnek, tymianek, słodką paprykę, gałkę muszkatołową i sporą porcję świeżo mielonego pieprzu. Smaż około 30 sekund, aby przyprawy uwolniły aromat. - Wlej bulion.
Dodaj bulion i dokładnie wymieszaj, zbierając z dna patelni wszystkie przyrumienione fragmenty. Gotuj bez przykrycia przez około 3–4 minuty, aż część płynu odparuje. - Dodaj śmietankę.
Zmniejsz ogień i wlej śmietankę. Dodaj musztardę, jeśli jej używasz. Dokładnie wymieszaj i gotuj na małym ogniu przez około 5–7 minut. Sos powinien lekko bulgotać i stopniowo gęstnieć. - Dopraw.
Spróbuj sosu i dopiero teraz dodaj odpowiednią ilość soli. Wmieszaj natkę pietruszki i opcjonalnie niewielką ilość soku z cytryny, który przełamie kremowość. - Podawaj.
Jeśli chcesz uzyskać jeszcze bardziej aksamitny sos, po zdjęciu patelni z ognia dodaj mały kawałek zimnego masła i wymieszaj. Podawaj od razu.
Jak uzyskać intensywny smak pieczarek?
Najważniejszy jest sposób smażenia. Pieczarki zawierają bardzo dużo wody, dlatego na początku szybko ją uwalniają.
Jeśli patelnia jest zbyt mała albo ogień zbyt niski, grzyby będą się dusić zamiast rumienić. Sos nadal będzie smaczny, ale znacznie delikatniejszy i bardziej wodnisty.
Najlepiej użyć dużej patelni i nie mieszać pieczarek bez przerwy. Pozostawione na chwilę w jednym miejscu mają szansę złapać złocisty kolor.
Nie warto również solić ich od razu. Sól przyspiesza puszczanie wody, więc najlepiej doprawić sos dopiero pod koniec.
Jak zagęścić sos pieczarkowy?
Najprostsza metoda to spokojne gotowanie bez przykrycia. Śmietanka i bulion naturalnie się redukują, a sos staje się bardziej kremowy.
Jeśli nadal jest za rzadki, możesz gotować go kilka dodatkowych minut.
Można również wymieszać 1 łyżeczkę skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej z 2 łyżkami zimnej wody i stopniowo dodać do sosu. W większości przypadków nie jest to jednak konieczne.
Jeżeli sos zrobi się zbyt gęsty, dodaj trochę bulionu, mleka albo śmietanki.
Warianty i zamienniki
Sos pieczarkowy bez śmietanki
Śmietankę można zastąpić mlekiem oraz zagęścić sos niewielką ilością mąki lub skrobi. Będzie lżejszy, ale mniej aksamitny.
Z serem
Pod koniec dodaj 40–50 g startego parmezanu. Sos stanie się bardziej intensywny i jeszcze gęstszy.
Z suszonymi grzybami
Dodaj 10–15 g suszonych borowików namoczonych wcześniej w gorącej wodzie. Zarówno grzyby, jak i część aromatycznego wywaru można dodać do pieczarek.
Z kurczakiem
Do sosu można dodać wcześniej podsmażone kawałki filetu z kurczaka. W ten sposób w kilka minut powstanie pełne danie obiadowe.
Ze szpinakiem
Na ostatnie 2 minuty wrzuć około 100 g świeżego szpinaku i mieszaj, aż liście zwiędną.
Z czym podawać sos pieczarkowy?
Sos świetnie pasuje do kotletów mielonych, schabu, polędwiczek wieprzowych, kurczaka i indyka.
Można podawać go również do kopytek, klusek śląskich, gnocchi albo makaronu.
Bardzo dobrze komponuje się z puree ziemniaczanym, kaszą gryczaną i ryżem.
W wersji bez mięsa wystarczy połączyć go z makaronem i posypać parmezanem oraz pietruszką.
Przechowywanie
Po całkowitym ostudzeniu przełóż sos do szczelnego pojemnika.
Przechowuj w lodówce przez około 2–3 dni.
Podgrzewaj na małym ogniu, często mieszając. Jeśli po schłodzeniu bardzo zgęstnieje, dodaj kilka łyżek bulionu, mleka lub śmietanki.
Nie doprowadzaj sosu do długiego, gwałtownego wrzenia, ponieważ śmietankowy składnik może zacząć się rozwarstwiać.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pieczarki trzeba obierać?
Nie. Młode, świeże pieczarki wystarczy dobrze oczyścić. Obieranie jest potrzebne tylko wtedy, gdy skórka jest mocno zabrudzona lub uszkodzona.
Dlaczego sos jest wodnisty?
Pieczarki prawdopodobnie nie zostały dostatecznie odparowane przed dodaniem śmietanki. Gotuj sos dłużej bez przykrycia.
Czy można użyć śmietanki 18%?
Tak, najlepiej wybrać śmietankę przeznaczoną do gotowania. Podgrzewaj ją na małym ogniu, aby ograniczyć ryzyko zwarzenia.
Czy sos można przygotować dzień wcześniej?
Tak. Po ponownym podgrzaniu może być nieco gęstszy, dlatego warto dodać niewielką ilość bulionu lub śmietanki.
Czy można zrobić sos z mrożonych pieczarek?
Można, ale świeże grzyby zapewniają lepszą strukturę. Mrożone wypuszczają dużo wody, którą trzeba dokładnie odparować.
Co zrobić, jeśli sos jest za słony?
Dodaj trochę śmietanki lub niesolonego bulionu. Można również zwiększyć ilość podsmażonych pieczarek, aby rozłożyć słoność na większą porcję.
