Szarlotka z budyniem i żurawiną to wyjątkowo apetyczne połączenie klasycznego jabłecznika z delikatnym, waniliowym kremem. Na kruchym spodzie znajduje się aromatyczna warstwa duszonych jabłek, następnie aksamitny budyń, a całość przykrywa maślana kruszonka z rozsianymi pomiędzy nią czerwonymi owocami żurawiny. Dzięki temu każdy kawałek ma kilka różnych tekstur: kruchy spód, miękkie jabłka, kremowe wnętrze i lekko chrupiący wierzch. Żurawina przełamuje słodycz i nadaje ciastu świeży, lekko kwaskowy charakter. To świetny deser na rodzinny podwieczorek, zimowe spotkanie lub świąteczny stół.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: około 40 minut
- Chłodzenie ciasta: 30 minut
- Pieczenie: około 50–55 minut
- Czas całkowity: około 2 godziny
- Forma: około 24 × 30 cm
- Porcje: 12–15
- Trudność: średnia
- Temperatura pieczenia: 180°C, góra-dół
- Najlepiej podawać: całkowicie wystudzoną
- Przechowywanie: do 3 dni w lodówce
Składniki
Kruche ciasto
- 400 g mąki pszennej
- 220 g zimnego masła
- 120 g cukru pudru
- 3 żółtka
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego
- szczypta soli
- 1–2 łyżki zimnej wody, jeśli będzie potrzebna
Warstwa jabłkowa
- 1,3 kg jabłek
- 50 g cukru
- 1,5 łyżeczki cynamonu
- 1 łyżka soku z cytryny
- 20 g masła
- 1 łyżka skrobi ziemniaczanej
Budyń waniliowy
- 750 ml mleka
- 2 opakowania budyniu waniliowego bez cukru, po około 40 g
- 70 g cukru
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego
- 30 g masła
Dodatkowo
- 180 g świeżej lub mrożonej żurawiny
- 1 łyżka cukru
- cukier puder do oprószenia po upieczeniu
Przygotowanie
- Przygotuj kruche ciasto.
Mąkę wymieszaj z cukrem pudrem, proszkiem do pieczenia i solą. Dodaj zimne masło pokrojone w kostkę i szybko rozetrzyj palcami do uzyskania drobnej kruszonki. Dodaj żółtka oraz wanilię. Krótko zagnieć. Jeśli masa jest bardzo sucha, dodaj 1–2 łyżki zimnej wody. Nie wyrabiaj ciasta długo. - Podziel i schłodź ciasto.
Podziel masę na dwie części: około 2/3 i 1/3. Większą częścią wyłóż dno formy wyłożonej papierem do pieczenia. Dokładnie wyrównaj i lekko dociśnij. Mniejszą część zawiń i włóż do zamrażarki. Formę ze spodem wstaw do lodówki na około 30 minut. - Przygotuj jabłka.
Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i zetrzyj na grubych oczkach lub pokrój w drobną kostkę. W dużym garnku rozpuść masło, dodaj jabłka, cukier, cynamon oraz sok z cytryny. Duś przez około 8–10 minut, aż owoce zmiękną, ale nie zamienią się całkowicie w mus. - Zagęść warstwę owocową.
Jeśli jabłka puściły dużo soku, gotuj je jeszcze chwilę bez przykrycia. Dodaj skrobię ziemniaczaną i bardzo dokładnie wymieszaj. Podgrzewaj przez około minutę. Zdejmij z ognia i odstaw do lekkiego przestudzenia. - Podpiecz spód.
Piekarnik nagrzej do 180°C. Schłodzone ciasto nakłuj widelcem i piecz przez około 12–15 minut, aż zacznie się delikatnie rumienić. Wyjmij, ale nie wyłączaj piekarnika. - Ugotuj budyń.
Około 600 ml mleka zagotuj z cukrem. Pozostałe 150 ml mleka dokładnie wymieszaj z proszkiem budyniowym. Wlej mieszankę do gorącego mleka i gotuj na małym ogniu, intensywnie mieszając, aż powstanie bardzo gęsty budyń. Zdejmij z ognia, dodaj masło oraz wanilię i wymieszaj. Budyń powinien być gęsty, ponieważ po upieczeniu ma tworzyć wyraźną warstwę. - Złóż ciasto.
Na podpieczonym spodzie rozprowadź równomiernie warstwę jabłek. Na jabłka wyłóż gorący lub ciepły budyń i wygładź powierzchnię. Rozsyp większość żurawiny. - Dodaj kruszonkę.
Wyjmij pozostałą część ciasta z zamrażarki i zetrzyj ją na grubych oczkach tarki bezpośrednio nad budyniem. Rozprowadź równomiernie. Na powierzchni rozsyp pozostałą żurawinę i delikatnie posyp ją łyżką cukru. - Upiecz szarlotkę.
Piecz przez około 40 minut, aż kruszonka stanie się złocista, a owoce lekko popękają. Jeśli wierzch zacznie zbyt szybko ciemnieć, przykryj ciasto luźno folią aluminiową. - Dokładnie wystudź.
To bardzo ważny etap. Po wyjęciu z piekarnika pozostaw szarlotkę w formie do całkowitego wystudzenia. Następnie najlepiej schłodzić ją przez 2–3 godziny w lodówce. Budyń wtedy stężeje i ciasto będzie można kroić w równe, wyraźne warstwy.
Porady, dzięki którym szarlotka będzie idealna
Najlepsze będą jabłka lekko kwaśne i niezbyt wodniste, na przykład szara reneta, antonówka, ligol lub granny smith. Bardzo słodkie owoce mogą sprawić, że całe ciasto będzie zbyt mdłe.
Jabłka przed układaniem na spodzie powinny być dobrze odparowane. Nadmiar płynu może rozmiękczyć kruche ciasto.
Budyń należy ugotować naprawdę gęsty. W tej szarlotce pełni rolę zwartej kremowej warstwy, a nie sosu.
Mrożonej żurawiny nie trzeba rozmrażać. Można dodać ją bezpośrednio do ciasta.
Nie kroj szarlotki na gorąco. Ciepły budyń jest miękki i warstwy mogą się przesuwać.
Warianty i zamienniki
Z malinami
Żurawinę można zastąpić malinami. Są łagodniejsze i bardziej soczyste, dlatego najlepiej użyć około 150 g.
Z wiśniami
Wiśnie świetnie pasują do jabłek i budyniu. Użyj około 200 g owoców bez pestek, dokładnie odsączonych.
Budyń śmietankowy
Zamiast waniliowego można użyć budyniu śmietankowego. Smak będzie bardziej delikatny i mleczny.
Z kruszonką migdałową
Do górnej części kruchego ciasta dodaj 40 g płatków migdałów lub mielonych migdałów.
Z pomarańczową nutą
Do jabłek dodaj drobno startą skórkę z jednej pomarańczy. Bardzo dobrze komponuje się z żurawiną i wanilią.
Przechowywanie
Po całkowitym ostudzeniu szarlotkę najlepiej przechowywać w lodówce, szczególnie ze względu na warstwę budyniową.
Ciasto zachowuje dobrą jakość przez około 3 dni. Przed podaniem można pozostawić kawałek przez 15–20 minut w temperaturze pokojowej, aby kruche ciasto lekko zmiękło.
Mrożenie jest możliwe, chociaż budyń po rozmrożeniu może mieć nieco mniej aksamitną konsystencję. Jeśli chcesz zamrozić ciasto, najlepiej pokroić je wcześniej na pojedyncze porcje.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można przygotować szarlotkę dzień wcześniej?
Tak. To nawet bardzo dobre rozwiązanie. Po nocy w lodówce budyń stabilizuje się, a warstwy łatwiej się kroją.
Czy trzeba podpiekać spód?
Warto. Podpieczenie przez kilkanaście minut ogranicza ryzyko, że sok z jabłek sprawi, iż spód pozostanie surowy lub wilgotny.
Dlaczego budyń wypływa podczas krojenia?
Najczęściej ciasto było krojone zbyt wcześnie albo budyń został przygotowany ze zbyt dużą ilością mleka. Szarlotka musi całkowicie wystygnąć.
Czy można użyć gotowego musu jabłkowego?
Tak, jeśli jest bardzo gęsty. Potrzeba około 800–900 g musu. Wodnisty mus należy wcześniej odparować.
Czy żurawina może być suszona?
Tak, ale efekt będzie inny. Użyj około 100 g suszonej żurawiny i wcześniej namocz ją przez 10 minut w gorącej wodzie lub soku pomarańczowym.
Z czym najlepiej podawać szarlotkę?
Najlepiej smakuje sama, oprószona cukrem pudrem. Do bardziej deserowej wersji można dodać bitą śmietanę, gałkę lodów waniliowych albo niewielką porcję sosu waniliowego.
