Paska to wyjątkowo miękki, wysoki i delikatnie maślany chleb drożdżowy, który świetnie prezentuje się na wielkanocnym stole. Jego charakterystyczną cechą jest dekoracyjny wierzch wykonany z zaplecionych wałeczków ciasta, które podczas pieczenia pięknie się rumienią. Wnętrze pozostaje jasne, sprężyste i włókniste, z subtelną słodyczą oraz przyjemnym aromatem masła. Przygotowanie wymaga dwóch etapów wyrastania, ale sama technika jest przystępna również dla osób, które nie pieką często ciast drożdżowych. Najważniejsze są odpowiednio wyrobione ciasto, cierpliwe wyrastanie i właściwa temperatura pieczenia.
Informacje praktyczne
- Przygotowanie: 35 minut
- Wyrastanie: około 2 godziny
- Pieczenie: 40–45 minut
- Czas całkowity: około 3 godziny 20 minut
- Porcje: 10–12
- Trudność: średnia
- Forma: okrągła forma lub tortownica o średnicy 22 cm i wysokości minimum 8 cm
Składniki
Na ciasto drożdżowe
- 500 g mąki pszennej typ 550
- 7 g suchych drożdży piekarskich
- 80 g drobnego cukru
- 5 g soli
- 220 ml pełnego mleka
- 2 jajka, rozmiar M
- 1 żółtko
- 100 g masła
- 5 ml ekstraktu waniliowego
Do posmarowania
- 1 jajko, rozmiar M
- 15 ml mleka
Przygotowanie
- Przygotuj składniki. Mleko lekko podgrzej do około 30–35°C. Nie powinno być gorące, ponieważ zbyt wysoka temperatura może osłabić działanie drożdży. Masło rozpuść w małym rondelku i pozostaw do przestudzenia. Do dużej miski wsyp mąkę, suche drożdże i cukier. Wymieszaj, a następnie dodaj sól.
- Zagnieć ciasto. Do suchych składników wlej letnie mleko, dodaj 2 jajka, żółtko i ekstrakt waniliowy. Zacznij wyrabiać ręcznie lub mikserem z hakiem. Po około 3 minutach stopniowo wlewaj przestudzone masło. Wyrabiaj jeszcze 8–10 minut. Gotowe ciasto powinno być bardzo miękkie, elastyczne i gładkie. Może delikatnie kleić się do dłoni, dlatego nie należy dosypywać dużej ilości mąki.
- Pozostaw do pierwszego wyrastania. Uformuj ciasto w kulę i włóż do czystej miski. Przykryj ściereczką lub pokrywką i pozostaw w ciepłym miejscu na około 60–75 minut. Ciasto powinno mniej więcej podwoić swoją objętość. Jeżeli w kuchni jest chłodno, wyrastanie może potrwać kilkanaście minut dłużej.
- Uformuj paskę. Wyrośnięte ciasto delikatnie odgazuj dłonią. Odłóż około 250 g na dekorację. Z większej części uformuj równą kulę i przełóż ją do formy o średnicy 22 cm wyłożonej na dnie papierem do pieczenia. Odłożone ciasto podziel na kilka części i uformuj długie, równe wałeczki. Zapleć z nich warkocze lub ułóż prosty dekoracyjny wzór na powierzchni chleba. Elementy dekoracyjne układaj luźno, ponieważ podczas wyrastania wyraźnie zwiększą objętość.
- Przeprowadź drugie wyrastanie. Formę przykryj luźno czystą ściereczką i pozostaw na 40–50 minut. Ciasto powinno wyraźnie urosnąć i stać się lekkie oraz napuszone. Pod koniec wyrastania rozgrzej piekarnik do 175°C, grzanie góra-dół. Jajko przeznaczone do posmarowania dokładnie roztrzep z 15 ml mleka.
- Posmaruj i upiecz. Bardzo delikatnie posmaruj powierzchnię wyrośniętej paski mieszanką jajka i mleka, uważając, aby nie uszkodzić plecionego wzoru. Wstaw formę na środkowy poziom piekarnika. Piecz przez 40–45 minut w 175°C. Po około 25–30 minutach sprawdź kolor. Jeżeli wierzch jest już mocno złocisty, przykryj go luźno kawałkiem folii aluminiowej i kontynuuj pieczenie.
- Sprawdź i wystudź. Paska jest gotowa, gdy ma głęboko złocistobrązową skórkę, a drewniany patyczek wbity w środek wychodzi bez surowego ciasta. Jeśli korzystasz z termometru kuchennego, temperatura w środku powinna wynosić około 93–95°C. Pozostaw chleb w formie przez 10 minut, następnie ostrożnie wyjmij i całkowicie wystudź na kratce. Nie krój go na gorąco, ponieważ miękisz może się wtedy zgnieść.
Wskazówki, dzięki którym paska będzie naprawdę puszysta
- Nie przegrzewaj mleka. Letnia temperatura jest bezpieczna dla drożdży i sprzyja równomiernemu wyrastaniu.
- Nie dosypuj mąki tylko dlatego, że początkowo ciasto lekko się klei. Podczas wyrabiania stanie się bardziej elastyczne.
- Masło dodawaj dopiero po wstępnym połączeniu pozostałych składników. Dzięki temu łatwiej rozwinąć strukturę glutenu.
- Przy formowaniu dekoracji nie zaciskaj warkoczy zbyt mocno. Potrzebują miejsca na zwiększenie objętości.
- Czas wyrastania traktuj orientacyjnie. Ważniejsza od zegarka jest widoczna zmiana objętości ciasta.
- Przed krojeniem pozwól wypiekowi całkowicie wystygnąć. Wtedy włókniste, delikatne wnętrze najlepiej zachowuje strukturę.
Warianty i zamienniki
Skórka cytrusowa: do ciasta można dodać drobno startą skórkę z jednej dobrze umytej cytryny lub pomarańczy. Nada wypiekowi świeższy, świąteczny aromat.
Rodzynki: można dodać 80–100 g rodzynek. Przed użyciem warto namoczyć je przez około 15 minut w ciepłej wodzie, dokładnie osuszyć i wmieszać pod koniec wyrabiania.
Świeże drożdże: 7 g drożdży suchych można zastąpić około 20–21 g świeżych drożdży. W takim przypadku rozpuść je najpierw w części letniego mleka z odrobiną cukru i pozostaw na około 10 minut.
Mniej słodka wersja: ilość cukru można zmniejszyć z 80 do 50 g. Struktura chleba pozostanie podobna, ale jego smak będzie bardziej neutralny i lepiej dopasowany do wytrawnych dodatków.
Przechowywanie
Całkowicie wystudzoną paskę najlepiej przechowywać szczelnie owiniętą lub w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej przez maksymalnie 2–3 dni. Nie warto wkładać jej do lodówki, ponieważ pieczywo drożdżowe szybciej tam czerstwieje. Paskę można również pokroić na porcje, szczelnie zapakować i zamrozić na około 2 miesiące. Rozmrażaj ją w temperaturze pokojowej. Kromki można później krótko podgrzać w piekarniku nagrzanym do 150°C.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego paska nie wyrosła wystarczająco wysoko?
Najczęstszą przyczyną jest zbyt krótki czas wyrastania, chłodne pomieszczenie albo nieaktywne drożdże. Ciasto powinno podczas pierwszego wyrastania mniej więcej podwoić objętość.
Dlaczego wierzch szybko się przypieka?
Dekoracyjne warkocze są bardziej wystawione na działanie wysokiej temperatury. Jeśli mocno rumienią się przed końcem pieczenia, przykryj wypiek luźno folią aluminiową.
Czy ciasto można przygotować wieczorem?
Tak. Po wyrobieniu można umieścić je w przykrytej misce w lodówce na 8–12 godzin. Następnego dnia należy pozostawić je na około 30 minut w temperaturze pokojowej, uformować i przeprowadzić drugie wyrastanie.
Jak uzyskać miękkie i włókniste wnętrze?
Najważniejsze jest dokładne wyrabianie ciasta oraz powstrzymanie się od nadmiernego dodawania mąki. Dobrze wyrobione, miękkie ciasto po upieczeniu daje sprężysty, delikatny miękisz, który można rozdzielać na cienkie włókna.
